ചിന്തകളുടെ പുതിയ വഴി: റോർട്ടിയും ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗും
Updated: 7 days ago
കല്യാണി
സംഗ്രഹം
മനുഷ്യന്റെ നിത്യജീവിതത്തിലെ ആകുലതകളെയും ചിന്താക്കുഴപ്പങ്ങളെയും കേവലം അസുഖങ്ങളായി കാണാതെ, സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെയും ചിന്തകളിലൂടെയും സമീപിക്കുന്ന രീതിയാണ് ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗ്. കഠിനമായ ശാസ്ത്രീയ സിദ്ധാന്തങ്ങളോ പദങ്ങളോ ഇല്ലാതെ ജീവിതത്തെ എളുപ്പമുള്ള കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ കാണാൻ പ്രശസ്ത ചിന്തകനായ റിച്ചാർഡ് റോർട്ടിയുടെ ആശയങ്ങൾ നമ്മെ സഹായിക്കുന്നുണ്ട്. നാം നമ്മെക്കുറിച്ച് മനസ്സിൽ കരുതുന്ന ഉറച്ചുപോയ ധാരണകളും നാം ഉപയോഗിക്കുന്ന സങ്കടം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളുമാണ് പലപ്പോഴും മനസ്സിന്റെ ഭാരം കൂട്ടുന്നത്. നമ്മുടെ ചിന്തകൾ പ്രകൃതി നിർമ്മിച്ച മാറ്റമില്ലാത്ത സത്യങ്ങളല്ലെന്നും, സൗകര്യത്തിനായി നാം ഉണ്ടാക്കിയ വാക്കുകൾ മാത്രമാണെന്നും തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ തന്നെ വലിയൊരു ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു. പഴയ സങ്കടങ്ങളെ പുതിയൊരു ഭാഷയിൽ ലളിതമായി മാറ്റിപ്പറയാനും, കൗൺസിലറുമായി തുല്യമായ സൗഹൃദ സംഭാഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട് പുതിയ പ്രത്യാശ കണ്ടെത്താനും റോർട്ടിയുടെ കാഴ്ചപ്പാട് എങ്ങനെ തുണയാകുന്നുവെന്ന് ഈ ലേഖനം ലളിതമായി വിവരിക്കുന്നു.
താക്കോൽ വാക്കുകൾ: ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗ്, റിച്ചാർഡ് റോർട്ടി, ലളിതചിന്ത, പുതിയ ഭാഷ, സംഭാഷണം, ജീവിതപ്രത്യാശ.
ആമുഖം
നമ്മുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ സങ്കടങ്ങളും ആശങ്കകളും വരുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. ആധുനിക ലോകത്ത് ഇത്തരം മാനസിക അസ്വസ്ഥതകളെ പെട്ടെന്ന് ഒരു രോഗമായി കണക്കാക്കാനും, കഠിനമായ പരിശോധനകളിലൂടെയോ മരുന്നുകളിലൂടെയോ മാറ്റിയെടുക്കാനും ആളുകൾ തിടുക്കം കൂട്ടുന്നു. എന്നാൽ മനുഷ്യന്റെ എല്ലാ പ്രതിസന്ധികളും ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള മാനസികരോഗങ്ങളല്ല. പലപ്പോഴും നമ്മുടെ കുടുംബം, ജോലി, ബന്ധങ്ങൾ, പരാജയങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള തെറ്റായ ചിന്തകളും അമിതമായ ഭാരങ്ങളുമാണ് ഇതിന് കാരണം.
ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ മനുഷ്യർക്ക് മാനസികമായ ആശ്വാസവും വ്യക്തതയും നൽകാൻ വളർന്നുവന്ന ഒരു ശാഖയാണ് ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗ്. വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ തത്ത്വങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം, സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളെ ലളിതമായ രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കാനും അവയോട് പുതിയൊരു മനോഭാവത്തോടെ പൊരുത്തപ്പെടാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു. അമേരിക്കൻ തത്ത്വചിന്തകനായ റിച്ചാർഡ് റോർട്ടിയുടെ ചിന്തകൾ ഇതിന് വളരെ ലളിതമായൊരു അടിസ്ഥാനം നൽകുന്നുണ്ട്. വലിയ തത്ത്വങ്ങളിൽ കുടുങ്ങാതെ, ജീവിതത്തെ പ്രായോഗികമായി കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വഴി.
മനസ്സ് ബാഹ്യലോകത്തിന്റെ കണ്ണാടിയല്ല
പരമ്പരാഗത ചിന്തകർ പണ്ട് മുതലേ പറഞ്ഞിരുന്നത്, പുറംലോകത്ത് ചില ഉറച്ച സത്യങ്ങളുണ്ടെന്നും നമ്മുടെ മനസ്സ് ആ സത്യങ്ങളെ അതേപടി പകർത്തുന്ന ഒരു കണ്ണാടിയാണെന്നുമാണ്. എന്നാൽ റോർട്ടി ഈ ആശയത്തെ വളരെ ലളിതമായി തിരുത്തുന്നു. മനസ്സ് ഒരു കണ്ണാടിയല്ല; നാം പുറത്ത് കാണുന്നതും അനുഭവിക്കുന്നതുമായ കാര്യങ്ങൾ നമ്മുടെ സ്വന്തം ധാരണകൾ മാത്രമാണ്.
ഒരു വിഷമഘട്ടത്തിൽ ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗിനെ സമീപിക്കുന്ന ഒരാൾ പലപ്പോഴും വിശ്വസിക്കുന്നത് താൻ അനുഭവിക്കുന്ന സങ്കടമാണ് ഈ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശാശ്വത സത്യമെന്നാണ്. "എന്റെ ജീവിതം ഇതോടെ തീർന്നു", "എനിക്ക് ഇനി ഒന്നും നേടാനാവില്ല" എന്നൊക്കെ നാം ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, ആ ചിന്ത ഒരു മാറ്റമില്ലാത്ത പ്രകൃതിസത്യമാണെന്ന് നാം തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു. എന്നാൽ റോർട്ടി നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്, ഇത്തരം ധാരണകൾ നാം തന്നെ സൃഷ്ടിച്ച ചിന്തകൾ മാത്രമാണെന്നാണ്. കണ്ണാടി മാറ്റിവെച്ച് കാര്യങ്ങളെ മറ്റൊരു സാധാരണ കോണിലൂടെ കാണാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ മനസ്സിന് വലിയൊരു ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു.
നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ സ്ഥിരം വാക്കുകൾ
ഓരോ മനുഷ്യനും സ്വന്തം ജീവിതത്തെയും തെറ്റുകളെയും പരാജയങ്ങളെയും വിലയിരുത്താൻ ചില വാക്കുകൾ മനസ്സിൽ എപ്പോഴും കരുതിവെക്കാറുണ്ട്. "ഞാൻ ഒരു ദുർബലനാണ്", "എന്റെ തലവര മോശമാണ്", "എനിക്ക് ആരും തുണയില്ല" തുടങ്ങിയ സ്ഥിരം വാക്കുകളാണവ. ഈ വാക്കുകൾക്ക് ഉള്ളിലായി മനുഷ്യന്റെ ചിന്തകൾ ഒരു ചട്ടക്കൂട് പോലെ കുരുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.
ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗിൽ കൗൺസിലറും വ്യക്തിയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം പ്രധാനമായും ഈ വാക്കുകളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ് നടക്കുന്നത്:
● ഈ വാക്കുകൾ നിങ്ങളിലേക്ക് എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്?
● ഇത് മാറ്റാൻ പറ്റാത്ത എന്തെങ്കിലും വലിയ സത്യമാണോ?
● കുട്ടിക്കാലത്തോ സമൂഹത്തിൽ നിന്നോ നിങ്ങൾ കേട്ട് ശീലിച്ച വെറും വാക്കുകൾ മാത്രമാണോ ഇത്?
ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ഒരാളെ ചിന്തിപ്പിക്കുന്നു. തങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന ദുരിതങ്ങൾ കല്ലിൽ കൊത്തിവെച്ച സത്യങ്ങളല്ലെന്നും, വെറും വാക്കുകൾ മാത്രമാണെന്നും തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ ഭാരങ്ങൾ കുറഞ്ഞു തുടങ്ങുന്നു.
ജീവിതത്തിന് പുതിയൊരു വിവരണം നൽകുക
ഒരു പഴയ തെറ്റായ ചിന്തയെ മാറ്റാൻ തർക്കങ്ങൾ കൊണ്ടോ കുറ്റപ്പെടുത്തലുകൾ കൊണ്ടോ സാധിക്കില്ലെന്നാണ് റോർട്ടി പറയുന്നത്. അതിനുള്ള ഏറ്റവും ലളിതമായ വഴി, കാര്യങ്ങളെ അതിനേക്കാൾ നല്ല മറ്റൊരു രീതിയിൽ പറഞ്ഞുതുടങ്ങുക എന്നതാണ്.
നമ്മുടെ അനുഭവങ്ങൾക്ക് പുതിയൊരു അർത്ഥം നൽകുകയാണ് ഇവിടെ ചെയ്യുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, തനിക്കുണ്ടായ ഒരു വലിയ പരാജയത്തെ "എന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനം" എന്ന് പറയുന്നതിന് പകരം, "പഴയ രീതികൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പുതിയൊരു വഴി തുടങ്ങാനുള്ള തുടക്കം" എന്ന് മാറ്റിച്ചൊല്ലാൻ പഠിക്കുക. ഇത് വെറുമൊരു വഴിപാടല്ല; വാക്കുകൾ മാറുമ്പോൾ മനസ്സിന്റെ ചിന്താഗതിയും അതോടൊപ്പം മാറും. സാഹചര്യങ്ങൾ മാറ്റാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, ആ സാഹചര്യത്തെ നാം മനസ്സിലാക്കുന്ന ഭാഷ മാറുമ്പോൾ സങ്കടം ഇല്ലാതാവുന്നു.
കൗൺസിലർ തുല്യ പങ്കാളി
ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗിൽ മുന്നിലിരിക്കുന്നയാൾ നമ്മെ ഭരിക്കുന്ന ആളോ, വലിയ വലിയ ഉപദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന ഗുരുവോ അല്ല. മറിച്ച്, കാര്യങ്ങൾ ശാന്തമായി കേൾക്കാനും ഒപ്പം സംസാരിക്കാനും തയ്യാറുള്ള ഒരു കൂട്ടുകാരനാണ്. ഇവിടെ മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ നിയമങ്ങളോ ചോദ്യോത്തരങ്ങളോ ഇല്ല. പകരം, തുല്യരായ രണ്ട് മനുഷ്യർ തമ്മിൽ നടത്തുന്ന ഒരു തുറന്ന സംഭാഷണമാണ് നടക്കുന്നത്.
ഇവിടെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വേഗത്തിൽ ഉത്തരം കണ്ടുപിടിക്കേണ്ടതില്ല. പകരം, സ്വന്തം ചിന്തകളെ ഭയമില്ലാതെ തുറന്നുപറയാനും പുതിയ സാധ്യതകൾ ആലോചിക്കാനുമുള്ള ഒരു സ്വസ്ഥമായ അന്തരീക്ഷമാണ് കൗൺസിലിംഗ് നൽകുന്നത്.
അയഞ്ഞ മനസ്സിന്റെ സമാധാനം
"ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നതും വിശ്വസിക്കുന്നതും മാത്രമാണ് ശരി" എന്ന വാശിയാണ് പലരിലും കടുത്ത നിരാശയും ദേഷ്യവും ഉണ്ടാക്കുന്നത്. എന്നാൽ ലോകത്ത് ആരും എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പൂർണ്ണമായി അറിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നും, നാളെ നമ്മുടെ ചിന്തകൾ മാറാമെന്നും തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ സ്വസ്ഥത.
ഈ അയഞ്ഞ മനോഭാവം മനുഷ്യന് വലിയൊരു സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നു. "ഞാൻ ഇപ്പോൾ ചിന്തിക്കുന്ന രീതി തെറ്റാണെന്ന് തോന്നിയാൽ എനിക്ക് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും അത് മാറ്റാം" എന്ന തിരിച്ചറിവ് മനസ്സിനെ ലഘൂകരിക്കുന്നു. ഇന്നത്തെ വിഷമം നാളെയുടെ ശാശ്വത അവസ്ഥയല്ലെന്ന ബോധ്യം പുതിയ പ്രത്യാശ തരുന്നു. സ്വന്തം പഴയ തെറ്റുകളെക്കുറിച്ച് ഓർത്ത് സ്വയം പീഡിപ്പിക്കുന്ന രീതി അവസാനിപ്പിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും.
എഡിഫിക്കേഷൻ: ചിന്തയെ അവസാനിപ്പിക്കാതെ വികസിപ്പിക്കുക
റോർട്ടിയുടെ ചിന്തയിൽ ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാവുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന ആശയമാണ് ‘ചിന്താവികസനം’. ‘Philosophy and the Mirror of Nature’ എന്ന കൃതിയുടെ അവസാന ഭാഗങ്ങളിൽ, തത്ത്വചിന്തയുടെ ലക്ഷ്യം അറിവിന്റെ അന്തിമ അടിത്തറ കണ്ടെത്തുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങേണ്ടതില്ലെന്നും, മനുഷ്യന്റെ സംഭാഷണത്തിനും ആത്മബോധത്തിനും പുതിയ സാധ്യതകൾ തുറക്കുന്നതായിരിക്കണമെന്നും റോർട്ടി വാദിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്ന ‘edification’ എന്ന പദം ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഇതിനകം അറിയാത്ത ഒരു അന്തിമ സത്യം കൈമാറുക എന്നതിനെക്കാൾ, പുതിയ രീതിയിൽ സംസാരിക്കാനും ചിന്തിക്കാനും കഴിയുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തിക്കുക എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. പുതിയ വിവരണങ്ങൾ, പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ, വ്യത്യസ്തമായ ആശയപരമായ സാധ്യതകൾ എന്നിവയിലൂടെ ഒരാളുടെ സ്വയംബോധം വികസിപ്പിക്കുകയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമാകുന്നത്.
സംഭാഷണം ഒരു അറിവ് കൈമാറ്റമല്ല
റോർട്ടിയുടെ സമീപനത്തിൽ സംഭാഷണത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രശ്നത്തെ പുറത്തുനിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുന്ന വിദഗ്ധൻ തയ്യാറായ ഉത്തരമൊരുക്കുകയും അത് വ്യക്തിയിലേക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്യുന്നതല്ല സംഭാഷണത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം. സംസാരിക്കുന്നതിനിടയിൽ തന്നെ വ്യക്തി ഉപയോഗിക്കുന്ന ആശയങ്ങളും വിലയിരുത്തലുകളും സ്വന്തം ജീവിതാനുഭവങ്ങളുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സംഭാഷണം ഒരു ‘വാദത്തിൽ ജയിക്കുക’ എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്കല്ല, കൂടുതൽ ഉപയോഗപ്രദമായ രീതിയിൽ സ്വന്തം അനുഭവത്തെ കാണാനുള്ള സാധ്യതയിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്. റോർട്ടി അറിവിനെ സാമൂഹിക സംഭാഷണത്തോടും പ്രവർത്തനപരമായ സാഹചര്യങ്ങളോടും ബന്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, തത്ത്വചിന്തയുടെ പ്രാധാന്യവും മനുഷ്യർ പരസ്പരം സംസാരിച്ച് അവരുടെ ധാരണകൾ മാറ്റുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് വിശദീകരിക്കുന്നത്.
‘അന്തിമ പദാവലി’യും ആത്മബോധത്തിന്റെ ഭാരവും
‘Contingency, Irony, and Solidarity’ എന്ന കൃതിയിൽ റോർട്ടി ‘അന്തിമ പദാവലി’ എന്ന ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു വ്യക്തി തന്റെ ജീവിതത്തെയും സ്വഭാവത്തെയും മറ്റുള്ളവരെയും വിലയിരുത്താൻ സ്ഥിരമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന വാക്കുകളും പ്രയോഗങ്ങളും ചേർന്നതാണ് ഈ പദാവലി. ‘ഞാൻ പരാജിതനാണ്’, ‘ഞാൻ ഒരിക്കലും മാറില്ല’, ‘എനിക്ക് മറ്റുള്ളവരുടെ അംഗീകാരം ഇല്ലാതെ ഒന്നും ചെയ്യാനാവില്ല’ തുടങ്ങിയ വാക്യങ്ങൾ ഒരാളുടെ സ്വയംവിവരണത്തിന്റെ സ്ഥിരം ഭാഗമായി മാറുമ്പോൾ, അവ വെറും ഒരു നിമിഷത്തെ അഭിപ്രായമല്ലാതെ വ്യക്തിത്വത്തെ നിർവചിക്കുന്ന വാക്കുകളായി തോന്നാം. റോർട്ടിയുടെ പ്രധാന നിർദ്ദേശം, ഇത്തരം പദാവലി സ്വാഭാവികമായും ശാശ്വതമായും നമുക്ക് ലഭിച്ചതല്ല എന്നതാണ്. നമ്മുടെ വളർച്ച, കുടുംബം, വിദ്യാഭ്യാസം, സംസ്കാരം, സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ രൂപപ്പെട്ടതാണ് അത്. അതിനാൽ ഒരു വ്യക്തിക്ക് തന്റെ സ്വയംവിവരണം മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ പുനഃക്രമീകരിക്കാനുള്ള സാധ്യത തുറന്നുകിടക്കുന്നു. ഈ സാധ്യതയാണ് ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗിൽ പ്രത്യേകമായി പ്രയോജനപ്പെടുത്താവുന്നത്.
പുനർവിവരണം: പ്രശ്നത്തെ നിഷേധിക്കാതെ സമീപിക്കുക
‘പുനർവിവരണം’ എന്നത് റോർട്ടിയുടെ സമീപനത്തിൽ വെറും നല്ല വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാനസിക വിദ്യയല്ല. ഒരു സംഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ വിവരണം മാറ്റുമ്പോൾ, ആ സംഭവത്തിന് നാം നൽകുന്ന പ്രാധാന്യവും അതിനോടുള്ള ബന്ധവും മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ജോലിയിൽ നേരിട്ട ഒരു പരാജയത്തെ ‘എന്റെ കഴിവില്ലായ്മയുടെ തെളിവ്’ എന്ന് മാത്രം കാണുന്ന വ്യക്തി, അതേ അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് പഠിച്ച കഴിവുകളെയും തീരുമാനങ്ങളിലെ പരിമിതികളെയും ഭാവിയിലെ സാധ്യതകളെയും കൂടി പരിഗണിക്കാൻ തുടങ്ങാം. ഇവിടെ സംഭവിച്ചതിനെ നിഷേധിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച്, ഒരേയൊരു വ്യാഖ്യാനത്തിന് നൽകിയിരുന്ന ഏകാധിപത്യം ചോദ്യം ചെയ്യുകയാണ്. റോർട്ടിയുടെ ഭാഷയിൽ, പുതിയതും കൂടുതൽ ഉപയോഗപ്രദവുമായ വിവരണങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയുന്നത് മനുഷ്യന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ സാധ്യതകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. പഴയ വിവരണത്തെ ഒരു പുതിയ വിവരണത്താൽ ‘തോൽപ്പിക്കുന്നതിൽ’ക്കാൾ, ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ തുറന്ന നിലയിൽ കാണാൻ സഹായിക്കുന്ന മറ്റൊരു പദാവലി കണ്ടെത്തുന്നതാണ് പ്രധാന്യം.
തർക്കം, വ്യാഖ്യാനം, ആത്മപരിശോധന
ഇവിടെ റോർട്ടിയുടെ സമീപനത്തെ ഒരു സൂക്ഷ്മതയോടെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. എല്ലാ വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നങ്ങളും ‘വാക്കുകൾ മാറ്റിയാൽ’ പരിഹരിക്കാം എന്ന നിഗമനം റോർട്ടിയുടെ കൃതികളിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ലഭിക്കുന്നില്ല. ചില പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് സാമൂഹികമോ സാമ്പത്തികമോ ശാരീരികമോ മനഃശാസ്ത്രപരമോ ആയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകും. അതുകൊണ്ട് ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗിന്റെ ദൗത്യം വ്യക്തിയുടെ അനുഭവത്തെ നിസ്സാരമാക്കുക അല്ല. മറിച്ച്, അനുഭവത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന ധാരണകൾ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് പരിശോധിക്കുക എന്നതാണ്. ‘എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?’ എന്ന ചോദ്യത്തോടൊപ്പം ‘ഞാൻ ഇതിനെ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കുന്നത്?’, ‘ഈ വിലയിരുത്തലിന് ഞാൻ ആശ്രയിക്കുന്ന മാനദണ്ഡം എന്താണ്?’, ‘മറ്റൊരു വ്യാഖ്യാനം സാധ്യമാണോ?’ എന്നീ ചോദ്യങ്ങളും ഉയരുന്നു. ഇതിലാണ് തത്ത്വചിന്താപരമായ ആത്മപരിശോധനയ്ക്ക് സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നത്. റാൻ ലഹാവിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗ്-ന്റെ പ്രത്യേകത കൗൺസിലിംഗ് സ്വീകരിക്കുന്ന വ്യക്തി തന്റെ ജീവിതത്തെ നയിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന ധാരണകളെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുന്നതിലാണെന്ന് കാണാം.
തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗിൽ റോർട്ടിയുടെ സംഭാവനയുടെ പ്രത്യേകത
ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗ് മേഖലയിലെ വിവിധ സമീപനങ്ങൾ ഒരേ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. ചില സമീപനങ്ങൾ ആശയവിശകലനത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു; ചിലത് വ്യക്തിയുടെ ലോകദർശനം, മൂല്യങ്ങൾ, അർത്ഥം എന്നിവ പരിശോധിക്കുന്നു; ചിലത് പ്രത്യേക തത്ത്വചിന്തകരുടെ ആശയങ്ങളെ സംഭാഷണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. റാൻ ലഹാവ് ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങളിൽ ആശയവിശകലനം പോലുള്ള വിശകലന രീതികൾ ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം, തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗ്-ന്റെ ലക്ഷ്യം അക്കാദമിക് തത്ത്വചിന്ത പഠിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല; വ്യക്തി ജീവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആശയങ്ങളെയും മൂല്യങ്ങളെയും പരിശോധിക്കുകയും അവയുടെ അന്തർലീനമായ ധാരണകൾ വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് റോർട്ടിയുടെ സംഭാവനയെ കാണേണ്ടത്. അദ്ദേഹം ഒരു ‘റോർട്ടിയൻ കൗൺസിലിംഗ് ടെക്നിക്’ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല. പകരം, മനുഷ്യരുടെ സ്വയംവിവരണം, പദാവലി, redescription, conversation, പ്രത്യാശ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകൾ ഒരു തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗ് ചട്ടക്കൂട് വികസിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന സൈദ്ധാന്തിക വിഭവങ്ങളാണ്. അതിനാൽ റോർട്ടിയെ ഒരു നേരിട്ടുള്ള ചികിത്സാരീതി-ന്റെ സ്ഥാപകനായി അവതരിപ്പിക്കാതെ, കൗൺസിലിംഗിന് ഒരു പ്രയോഗവാദപരമായ philosophical orientation നൽകുന്ന ചിന്തകനായി കാണുന്നതാണ് കൂടുതൽ യുക്തിസഹം.
പ്രത്യാശയും ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള തുറന്ന സമീപനവും
റോർട്ടിയുടെ പിന്നീടുള്ള ചിന്തയിൽ ‘പ്രത്യാശ’ എന്ന ആശയത്തിനും പ്രാധാന്യം വർധിക്കുന്നു. ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ഒരു അന്തിമ രൂപരേഖ മനുഷ്യന് കൈവശമില്ലെന്നും, ഭാവിയിലെ സാധ്യതകൾ മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ പരിശ്രമങ്ങളിലൂടെയും പുതിയ ഭാഷകളിലൂടെയും രൂപപ്പെടുന്നതാണെന്നും റോർട്ടിയുടെ പ്രയോഗവാദപരമായ ചിന്ത സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ കൗൺസിലിംഗ് പ്രാധാന്യം, ഒരാളുടെ ഇപ്പോഴത്തെ അവസ്ഥയെ ഭാവിയുടെ അന്തിമ വിധിയായി കാണേണ്ടതില്ല എന്നതിലാണ്. ‘ഇപ്പോൾ ഇങ്ങനെയാണ്’ എന്ന വാക്യം ‘എപ്പോഴും ഇങ്ങനെയായിരിക്കും’ എന്നതുമായി ഒരുപോലെയല്ല. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ സ്വയംവിവരണം-നെ ഭാവിയിലെ എല്ലാ സാധ്യതകളെയും അടച്ചുപൂട്ടുന്ന വിധത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കാൻ സംഭാഷണം സഹായിക്കാം. ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രത്യാശ വസ്തുതകൾ നിഷേധിക്കുന്ന അന്ധമായ ആശാവാദമല്ല; മറിച്ച്, ഇപ്പോഴത്തെ സാഹചര്യങ്ങൾ മാറ്റാനാകാത്ത അന്തിമ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല എന്ന പ്രയോഗവാദപരമായ ബോധ്യമാണ്.
സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉത്തരവാദിത്തവും
പുതിയൊരു വിവരണം സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയുന്നു എന്ന ആശയം മനുഷ്യന് ഒരു സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നുവെങ്കിലും, അതോടൊപ്പം ഉത്തരവാദിത്തവും കൊണ്ടുവരുന്നു. സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭാഷയെ മുഴുവനായും മറ്റുള്ളവരുടെ കൈകളിൽ ഏൽപ്പിക്കാതെ, അതിനെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുകയും ആവശ്യമായപ്പോൾ പുതുക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് വ്യക്തിയുടെ പങ്കാണ്. എന്നാൽ ഈ സ്വാതന്ത്ര്യം ‘എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഏത് സത്യവും ഞാൻ ഉണ്ടാക്കാം’ എന്ന അർത്ഥത്തിലല്ല. വ്യക്തിയുടെ അനുഭവം, ബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹിക സാഹചര്യം, മറ്റുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെ അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു പുതിയ വാക്ക് തെരഞ്ഞെടുത്താൽ അത് കൗൺസിലിംഗിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെ തന്നെ ദുർബലപ്പെടുത്തും. റോർട്ടിയുടെ ഐക്യദാർഢ്യം സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകൾ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്, വ്യക്തിയുടെ സ്വയംനിർമ്മാണം മാത്രമല്ല, മറ്റുള്ളവരോടുള്ള സഹാനുഭൂതിയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും പ്രധാനമാണെന്നതാണ്. വ്യക്തിപരമായ പുനർവിവരണം ഒടുവിൽ മറ്റുള്ളവരുമായി എങ്ങനെ ജീവിക്കണമെന്ന ചോദ്യത്തെയും സ്പർശിക്കുന്നു.
ഒരു പ്രായോഗിക ഉദാഹരണം
ഒരു വ്യക്തി ‘എന്റെ ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ തീരുമാനങ്ങളും തെറ്റിപ്പോയി’ എന്ന് ആവർത്തിക്കുന്നതായി കരുതാം. ഈ വാക്യം കേട്ട് കൗൺസിലർ ഉടൻ ‘അങ്ങനെ ചിന്തിക്കരുത്’ എന്ന് പറയുന്നത് സഹായകരമാകണമെന്നില്ല. പകരം, ‘എല്ലാ തീരുമാനങ്ങളും’ എന്നത് ഏത് സംഭവങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, അതിൽ വിജയങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലേ, ഒരു തെറ്റായ തീരുമാനം മുഴുവൻ ജീവിതത്തെയും എങ്ങനെ നിർവചിക്കുന്നു, ഈ വിലയിരുത്തലിന് പിന്നിലുള്ള വിജയത്തിന്റെ മാനദണ്ഡം എന്താണ് തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്താം. സംഭാഷണം മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ വ്യക്തി തന്റെ പഴയ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് ചില സംഭവങ്ങൾ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുത്താണ് സ്വയം ‘പരാജിതൻ’ എന്ന് നിർവചിച്ചതെന്ന് തിരിച്ചറിയാം. തുടർന്ന്, ‘തെറ്റുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അവയിൽ നിന്ന് തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള കഴിവ് ഞാൻ പഠിച്ചു’ എന്നൊരു പുതിയ വിവരണം രൂപപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇവിടെ പ്രശ്നം മറച്ചുവയ്ക്കുന്നില്ല; വ്യക്തിയുടെ അനുഭവത്തെ മറ്റൊരു പദാവലിയിൽ വീണ്ടും വായിക്കുകയാണ്. ഈ ഉദാഹരണം ഒരു നിശ്ചിത കൗൺസിലിംഗ് ടെക്നിക്കായി കാണേണ്ടതില്ല; റോർട്ടിയുടെ redescription എന്ന ആശയം തത്ത്വചിന്താപരമായ സംഭാഷണം-ൽ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാമെന്നതിന്റെ ഒരു ലളിതമായ മാതൃക മാത്രമാണിത്
കൗൺസിലിംഗ് പരിധി
റോർട്ടിയുടെ ആശയങ്ങളെ ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ അതിന്റെ പരിധികളും വ്യക്തമാക്കേണ്ടതാണ്. തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗ് എന്നത് മനഃശാസ്ത്രചികിത്സയുടെയോ വൈദ്യചികിത്സയുടെയോ പകരക്കാരനായി അവതരിപ്പിക്കുന്നത് ശരിയല്ല. ഗുരുതരമായ മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആത്മഹത്യാ അപകടസാധ്യത, ലഹരി പ്രശ്നങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ വൈദ്യപരമായ ഇടപെടൽ ആവശ്യമായ അവസ്ഥകൾ എന്നിവയിൽ അനുയോജ്യമായ ആരോഗ്യപരിചരണ സംവിധാനത്തിലേക്കുള്ള അനുയോജ്യമായ വിദഗ്ധസഹായത്തിലേക്കുള്ള കൈമാറ്റം ആവശ്യമാണ്. ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ മൂല്യസംഘർഷങ്ങൾ, തീരുമാനപ്രശ്നങ്ങൾ, ബന്ധങ്ങളിലെ അർത്ഥവ്യത്യാസങ്ങൾ, ജീവിതലക്ഷ്യം, ആത്മവിവരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലാണ് തത്ത്വചിന്താപരമായ സംഭാഷണത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്. Lahav തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗ്-നെ വ്യക്തിയുടെ ‘ജീവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന ധാരണ’ പരിശോധിക്കുന്ന ഒരു തത്ത്വചിന്താപരമായ ആത്മപരിശോധന ആയി വിശദീകരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് തന്നെ അതിന്റെ പ്രത്യേകത രോഗനിർണയത്തിൽ അല്ല, ജീവിതത്തെ നയിക്കുന്ന ആശയങ്ങളെ പരിശോധിക്കുന്നതിലാണ്. ഈ പരിധി മാനിക്കുന്നത് റോർട്ടിയുടെ ചിന്തയെ കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ ഉപയോഗിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
സംഭാഷണം, പ്രത്യാശ, ഉത്തരവാദിത്തം
തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗിൽ സംഭാഷണം വെറും സംസാരത്തിനുള്ള അവസരം മാത്രമല്ല. മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് തീരുമാനം എടുക്കാതെ, അയാൾ പറയുന്ന കാര്യങ്ങളെ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുകയും അവയിലെ ആശയബന്ധങ്ങൾ പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു കൂട്ടായ ചിന്താപ്രക്രിയയാണ് അത്. റോർട്ടിയുടെ ചിന്തയിൽ സംഭാഷണത്തിന് ലഭിക്കുന്ന പ്രാധാന്യം ഇതുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാം. ഒരാൾക്ക് മുമ്പേ നിശ്ചയിച്ച അന്തിമ ഉത്തരമില്ലെങ്കിലും, മറ്റുള്ളവരുമായി സംസാരിക്കുന്നതിലൂടെ തന്റെ നിലപാടുകൾ പുതുക്കാനും പുതിയ സാധ്യതകൾ കണ്ടെത്താനും കഴിയും.ഇവിടെ തുല്യത എന്നത് എല്ലാ അഭിപ്രായങ്ങളും ഒരുപോലെ ശരിയാണെന്നല്ല. കൗൺസിലർ സ്വയം അന്തിമ വിധികർത്താവായി നിലകൊള്ളാതിരിക്കുക എന്നതാണ് പ്രധാനം. വ്യക്തിയുടെ വാക്കുകളിൽ വൈരുദ്ധ്യമുണ്ടെങ്കിൽ അത് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാം; ഒരു ധാരണയ്ക്ക് തെളിവ് എന്താണെന്ന് ചോദിക്കാം; ഒരു തീരുമാനത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ എന്താകാമെന്ന് അന്വേഷിക്കാം. എന്നാൽ വ്യക്തിയുടെ പകരം തീരുമാനം എടുക്കുന്നത് സംഭാഷണത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെ മാറ്റും. വ്യക്തിക്ക് സ്വന്തം ചിന്തകളെ പരിശോധിക്കാനും തിരുത്താനും കഴിയുന്ന ഇടം നിലനിർത്തുകയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്.റോർട്ടിയുടെ ചിന്തയിൽ പ്രത്യാശ എന്നത് ഭാവിയിൽ നിർബന്ധമായും നല്ലതൊന്നാണ് സംഭവിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നതല്ല. ഇപ്പോഴുള്ള അവസ്ഥയ്ക്ക് അപ്പുറം പുതിയ സാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിക്കാനാകുമെന്ന തുറന്ന മനസ്സാണ് അത്. അതിനാൽ “ഇപ്പോൾ ഇങ്ങനെയാണ്” എന്ന വാക്യം “എപ്പോഴും ഇങ്ങനെയായിരിക്കും” എന്നതുമായി ഒരുപോലെയല്ല. കൗൺസിലിംഗിൽ വ്യക്തിയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ അവസ്ഥയെ നിഷേധിക്കാതെ, “ഇപ്പോൾ എന്താണ് സാധ്യമാകുന്നത്?”, “എന്താണ് മാറ്റാൻ കഴിയുന്നത്?”, “മറ്റൊരു രീതിയിൽ കാണാൻ കഴിയുന്ന ഭാഗം ഏതാണ്?” തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്താം. ഇതിലൂടെ പ്രത്യാശ ഒരു വെറും ആശ്വാസവാക്കല്ലാതെ ചിന്തയുടെ ഒരു രീതിയായി മാറുന്നു.അതോടൊപ്പം പുതിയൊരു വിവരണം സ്വീകരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ഉത്തരവാദിത്തവും ഉണ്ട്. സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭാഷയെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവരോടുള്ള ബന്ധവും പരിഗണിക്കണം. വ്യക്തിപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യം മറ്റുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങളെയും അനുഭവങ്ങളെയും അവഗണിക്കുന്ന സ്വാതന്ത്ര്യമല്ല. റോർട്ടിയുടെ ഐക്യദാർഢ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ഈ വശം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സ്വന്തം ജീവിതത്തെ പുതുതായി മനസ്സിലാക്കുന്നതിനൊപ്പം മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള കഴിവും വളരുമ്പോഴാണ് തത്ത്വചിന്താപരമായ സംഭാഷണം കൂടുതൽ സമ്പന്നമാകുന്നത്.
പുനർവിവരണവും ജീവിതസാധ്യതകളും
ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ ചില സംഭവങ്ങൾ വളരെ ശക്തമായ സ്വാധീനം ചെലുത്താറുണ്ട്. ചിലപ്പോൾ ഒരു പരാജയം, ഒരു നിരസനം, ഒരു ബന്ധത്തിന്റെ അവസാനിക്കൽ, ഒരു അവസരം നഷ്ടപ്പെടൽ എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വ്യക്തി തന്റെ മുഴുവൻ ജീവിതത്തെയും വിലയിരുത്താൻ തുടങ്ങുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക സംഭവം പിന്നീട് “എന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ തെളിവ്” എന്ന നിലയിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. റോർട്ടിയുടെ പുനർവിവരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത ഈ രീതിയിലുള്ള പൊതുവൽക്കരണത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഒരു സംഭവത്തിന് ഒരൊറ്റ അർത്ഥം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരിക്കൂ എന്ന ധാരണയ്ക്ക് പകരം, അതിനെ മറ്റൊരു പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണാനുള്ള സാധ്യതയാണ് ഇവിടെ തുറക്കുന്നത്.ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു പരീക്ഷയിൽ പരാജയപ്പെട്ട ഒരാൾ അതിനെ “എനിക്ക് കഴിവില്ല” എന്ന നിഗമനത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ അതേ സംഭവത്തെ മറ്റൊരു രീതിയിൽ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ തയ്യാറെടുപ്പിലെ കുറവ്, അന്നത്തെ സാഹചര്യം, പഠിച്ച രീതി, പ്രതീക്ഷകൾ, പിന്നീട് നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ എന്നിവയും ചർച്ച ചെയ്യാം. അപ്പോൾ പരാജയം വ്യക്തിയുടെ മുഴുവൻ സ്വഭാവത്തെ നിർവചിക്കുന്ന ഒരു വിധിയായി തുടരണമെന്നില്ല. അതിൽ നിന്ന് പഠിച്ച കാര്യങ്ങളും ഭാവിയിൽ സ്വീകരിക്കാവുന്ന തീരുമാനങ്ങളും ചർച്ചയിലേക്ക് വരുന്നു. ഇവിടെ ലക്ഷ്യം കൃത്രിമമായി നല്ലൊരു കഥ സൃഷ്ടിക്കുകയല്ല; ഒരേയൊരു വ്യാഖ്യാനം മാത്രം വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തെ നിയന്ത്രിക്കാതിരിക്കാൻ സഹായിക്കുകയാണ്.ഈ പ്രക്രിയയിൽ കൗൺസിലർ തന്റെ സ്വന്തം മൂല്യവിധി വ്യക്തിയുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കരുത്. “ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കണം” എന്ന നിർദ്ദേശത്തിന് പകരം, വ്യക്തിയുടെ വാക്കുകൾക്കുള്ളിലെ ധാരണകളെ പരിശോധിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളാണ് കൂടുതൽ സഹായകരം. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തിന് അർത്ഥം നൽകേണ്ടത് അവസാനം ആ വ്യക്തി തന്നെയാണ്. കൗൺസിലറുടെ പങ്ക് ആ ചിന്താപ്രക്രിയയെ കൂടുതൽ വ്യക്തവും വിമർശനാത്മകവുമാക്കാൻ സഹായിക്കുക എന്നതാണ്. ഈ നിലപാട് വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ഉത്തരവാദിത്തത്തെയും ഒരുപോലെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
ഭാഷയും സ്വയംവിവരണവും
റോർട്ടിയുടെ ചിന്തയിൽ ഭാഷയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന പ്രാധാന്യം മനുഷ്യന്റെ സ്വയംബോധത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനും പ്രസക്തമാണ്. ഒരാൾ തന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന വാക്കുകൾ വെറും വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നില്ല; അവൻ തന്റെ അനുഭവങ്ങളെ എങ്ങനെ ക്രമീകരിച്ച് കാണുന്നു എന്നതും അവ വ്യക്തമാക്കുന്നു. “ഞാൻ എപ്പോഴും പരാജയപ്പെടുന്ന ആളാണ്” എന്ന് ഒരാൾ പറയുമ്പോൾ, ഒരു പ്രത്യേക സംഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായം മാത്രമല്ല അവിടെ പ്രകടമാകുന്നത്. പല അനുഭവങ്ങളെയും ഒരൊറ്റ പൊതുവായ സ്വയംവിവരണത്തിനുള്ളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു രീതിയാണ് അത്. അതുകൊണ്ട് തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗിൽ വ്യക്തി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന വാക്കുകളെയും അവയുടെ അർത്ഥത്തെയും ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് പ്രധാനമാണ്.ഈ വാക്കുകൾ എപ്പോൾ രൂപപ്പെട്ടു എന്നതും അന്വേഷിക്കാം. കുടുംബം, വിദ്യാലയം, സൗഹൃദങ്ങൾ, തൊഴിൽസ്ഥലം, സാമൂഹിക പ്രതീക്ഷകൾ തുടങ്ങിയവ വ്യക്തിയുടെ സ്വയംവിവരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. “വിജയിച്ച വ്യക്തി”, “പരാജിതൻ”, “ബലഹീനൻ”, “മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ ആകാത്തവൻ” തുടങ്ങിയ വിശേഷണങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് കേൾക്കുമ്പോൾ അവ പിന്നീട് വ്യക്തി തന്നെ തന്നെ വിലയിരുത്തുന്ന ഭാഷയായി മാറാം. റോർട്ടിയുടെ ഭാഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾ ഇവിടെ ഉപയോഗപ്രദമാകുന്നത്, ഇത്തരം പദങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മാറ്റമില്ലാത്ത കണ്ടെത്തലുകളായി കാണേണ്ടതില്ലെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതിലാണ്.എന്നാൽ പുതിയൊരു വാക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് പഴയ അനുഭവത്തെ മായ്ച്ചുകളയുന്നതല്ല. ഒരാൾക്ക് സംഭവിച്ച വേദന, പരാജയം, നഷ്ടം എന്നിവ യഥാർത്ഥ അനുഭവങ്ങളാണ്. പുനർവിവരണം എന്നത് അവയെ നിഷേധിക്കുന്നതല്ല; അവയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാധ്യതകളുടെ പരിധി വികസിപ്പിക്കുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് “എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?” എന്ന ചോദ്യത്തോടൊപ്പം “ഇതിന് ഞാൻ നൽകുന്ന അർത്ഥം എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്?” എന്ന ചോദ്യവും പ്രധാനമാകുന്നു.
ഇതിലൂടെ തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗ് ഒരു പ്രത്യേക പ്രശ്നത്തിന് ഉടൻ പരിഹാരം നൽകുന്ന രീതിയായി മാത്രം കാണേണ്ടതില്ലെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. ഒരാളുടെ ചിന്തിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൂടുതൽ തുറന്ന സമീപനം വളർത്തുന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന സംഭാവനകളിലൊന്ന്. സ്വന്തം വിശ്വാസങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും, മറ്റുള്ളവരുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ കേൾക്കാനും, പഴയ അനുഭവങ്ങളെ പുതിയ വെളിച്ചത്തിൽ കാണാനും കഴിയുമ്പോൾ ജീവിതത്തിലെ സാധ്യതകളും വർധിക്കുന്നു. എല്ലാത്തിനും ഒരേയൊരു അന്തിമ ഉത്തരമുണ്ടെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ നിന്ന് മാറി, സംഭാഷണത്തിലൂടെയും അനുഭവങ്ങളിലൂടെയും ജീവിതത്തെ തുടർച്ചയായി പുനർനിർമ്മിക്കാം എന്ന ബോധ്യമാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമാകുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ റോർട്ടിയുടെ ചിന്തകൾ തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗിൽ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, അവയെ ഒരു കർശനമായ നടപടിക്രമമായി കാണുന്നതിന് പകരം ചിന്തയെയും സംഭാഷണത്തെയും പുനർവിവരണത്തെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ദിശയായി കാണുന്നതാണ് കൂടുതൽ ഉചിതം.
ഇത്തരത്തിലുള്ള പുനർവിവരണം ഒരാളെ ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കുന്നതല്ല. മറിച്ച്, തന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ സജീവമായി ചിന്തിക്കാനുള്ള അവസരമാണ് നൽകുന്നത്. കഴിഞ്ഞ സംഭവങ്ങളെ മാറ്റാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും, അവയെ എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കണം എന്ന കാര്യത്തിൽ മനുഷ്യന് ചില സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്. ഈ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടൊപ്പം തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തവും വരുന്നു. പഴയ വാക്കുകൾ തന്നെ ആവർത്തിച്ച് അതിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കണോ, അതോ അനുഭവങ്ങളെ കൂടുതൽ വിശാലമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണണോ എന്നത് ചിന്തിക്കാവുന്ന കാര്യമാണ്. ഈ പ്രക്രിയയിൽ കൗൺസിലർ വ്യക്തിക്ക് തയ്യാറായ ഉത്തരമൊന്നും നൽകുന്നില്ല. പകരം, സ്വന്തം ചിന്തകളെ പരിശോധിക്കാനും അവയിൽ ഉറച്ചുപോയ ഭാഗങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും പുതിയ സാധ്യതകൾ പരിഗണിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.
വ്യക്തിയുടെ സ്വയംവിവരണവും മറ്റുള്ളവരുമായുള്ള ബന്ധവും തമ്മിലുള്ള ഈ ബന്ധം കൗൺസിലിംഗിന്റെ പ്രായോഗിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു വ്യക്തി തന്റെ തൊഴിൽജീവിതത്തിലെ ഒരു പരാജയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി താൻ മുഴുവനായും പരാജയപ്പെട്ട മനുഷ്യനാണെന്ന് കരുതാം. അവന്റെ ചിന്തയിൽ ജോലി നഷ്ടപ്പെടൽ എന്ന ഒരു സംഭവം മുഴുവൻ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ നിർവചനമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. സംഭാഷണത്തിലൂടെ ആ സംഭവത്തെ ജീവിതത്തിന്റെ മുഴുവൻ അർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് നോക്കാൻ കഴിയും. ആ പരാജയത്തിന് മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന അനുഭവങ്ങൾ എന്തായിരുന്നു, അതിലൂടെ എന്താണ് പഠിച്ചത്, ആ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞത് എന്തായിരുന്നു, ഇന്ന് അതിനെക്കുറിച്ച് താൻ എന്താണ് കരുതുന്നത് എന്നീ ചോദ്യങ്ങൾ ചിന്തയ്ക്ക് വഴിതുറക്കും. അപ്പോൾ ‘ഞാൻ പരാജയമാണ്’ എന്ന ഏകവാക്യത്തിന് പകരം, ‘എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഒരു പരാജയം സംഭവിച്ചു, അതിനെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ മറ്റൊരു രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു’ എന്ന കൂടുതൽ തുറന്ന വിവരണം രൂപപ്പെടാം.
മറ്റുള്ളവരോടുള്ള ഐക്യബോധവും ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രസക്തമാണ്. മനുഷ്യരുടെ അനുഭവങ്ങൾ എല്ലാം ഒരുപോലെയല്ലെങ്കിലും, വേദന, പരാജയം, നഷ്ടം, അപമാനം, ഏകാന്തത തുടങ്ങിയ അനുഭവങ്ങളിൽ പരസ്പരം മനസ്സിലാക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ഒരാളുടെ അനുഭവത്തെ സ്വന്തം അനുഭവത്തിന്റെ അളവുകോൽ ഉപയോഗിച്ച് വിധിക്കാതെ കേൾക്കാൻ കഴിയുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ സംഭാഷണത്തിന് ഇടയാകുന്നത്. തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗിലെ സംഭാഷണം അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഉപദേശം നൽകുന്നതിനെക്കാൾ കേൾക്കുന്നതിനും ചോദിക്കുന്നതിനും പുതിയ സാധ്യതകൾ അന്വേഷിക്കുന്നതിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അന്തിമവിധി പറയാതെ, അയാൾക്ക് സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വ്യക്തമായി ചിന്തിക്കാനുള്ള അവസരം നൽകുകയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായത്.
ഇവിടെ തത്ത്വചിന്താപരമായ കൗൺസിലിംഗിന് ചെയ്യാനുള്ളത് വ്യക്തിയെ സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റുക എന്നതല്ല. മറിച്ച്, താൻ തന്നെക്കുറിച്ച് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ധാരണകൾ എങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ സഹായിക്കുകയാണ്. ഒരാളുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവർ നൽകിയ ഒരു വിവരണം മാത്രമേ സാധ്യമാകൂ എന്നില്ല. അതേ ജീവിതത്തെ മറ്റൊരു രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കാനും വിവരിക്കാനും കഴിയും. എന്നാൽ പുതിയൊരു വിവരണം എന്നത് യാഥാർഥ്യത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനുള്ള മാർഗമാകരുത്. സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളുടെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ നിഷേധിക്കാതെ, അവയ്ക്ക് മറ്റൊരു അർത്ഥം നൽകാനുള്ള ശ്രമമായിരിക്കണം അത്. ഈ വ്യത്യാസം വളരെ പ്രധാനമാണ്. വെറും ആശ്വാസവാക്കുകൾ പറയുന്നതും ഒരാളെ ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതും ഒരുപോലെയല്ല.
റോർട്ടിയുടെ ചിന്തയിൽ വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തെ മാത്രം നോക്കിക്കൊണ്ടുള്ള സമീപനത്തിന് പകരം മറ്റുള്ളവരുമായുള്ള ബന്ധത്തിനും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഒരാൾ സ്വയം മനസ്സിലാക്കുന്നത് ഒറ്റയ്ക്ക്, സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വേർപെട്ടുകൊണ്ടല്ല. നമ്മൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പല വാക്കുകളും ആശയങ്ങളും മറ്റുള്ളവരുമായുള്ള ഇടപെടലുകളിലൂടെയാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരാളുടെ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അയാളുടെ ബന്ധങ്ങളും സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളും അവഗണിക്കാനാവില്ല. കുടുംബം, സുഹൃത്തുക്കൾ, സഹപ്രവർത്തകർ, സമൂഹം എന്നിവരുമായി ഒരാൾ പുലർത്തുന്ന ബന്ധങ്ങൾ അയാളുടെ സ്വയംവിവരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ മറ്റുള്ളവർ നമ്മെക്കുറിച്ച് ആവർത്തിച്ച് പറയുന്ന വാക്കുകൾ തന്നെ പിന്നീട് നമ്മുടെ സ്വന്തം ശബ്ദമായി മാറുന്നു. താൻ കഴിവില്ലാത്തവനാണ്, താൻ മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ വിജയിക്കില്ല, താൻ ആരുടെയും അംഗീകാരത്തിന് അർഹനല്ല തുടങ്ങിയ ധാരണകൾക്ക് ഇത്തരത്തിലുള്ള സാമൂഹിക ഉറവിടങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കാം.
ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗിന്റെ ലളിതമായ ഘട്ടങ്ങൾ
നമ്മുടെ വാക്കുകൾ കണ്ടെത്തുക: നാം നമ്മെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ആവർത്തിക്കുന്ന നിരാശാജനകമായ ചിന്തകളെയും വാക്കുകളെയും ആദ്യം തിരിച്ചറിയുക.
ഉറവിടം മനസ്സിലാക്കുക: ഈ ധാരണകൾ നമ്മുടെ സ്വന്തം ചിന്തയാണോ അതോ മറ്റുള്ളവർ നമ്മളിൽ അടിച്ചേൽപ്പിച്ചതാണോ എന്ന് നോക്കുക.
തുറന്ന് സംസാരിക്കുക: തിടുക്കത്തിൽ തീരുമാനങ്ങളിലേക്ക് എത്തുന്നതിന് പകരം, മനസ്സ് തുറന്ന് പുതിയ ആശയങ്ങളോട് സംസാരിക്കുക.
പുതിയ രീതിയിൽ പറയുക: ജീവിതാനുഭവങ്ങളെ പഴയ സങ്കടവാക്കുകൾക്ക് പകരം പുതിയ നല്ല വാക്കുകൾ കൊണ്ട് വിവരിക്കുക.
പ്രതീക്ഷയോടെ മുന്നോട്ടുപോകുക: കഴിഞ്ഞുപോയതിനെ മാറ്റാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, വരാനിരിക്കുന്നതിനെ നല്ലൊരു കാഴ്ചപ്പാടോടെ നേരിടാൻ സാധിക്കുമെന്ന ബോധ്യം വളർത്തുക.
നിത്യജീവിതത്തിലെ പ്രാധാന്യം
ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗ് സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന് വളരെ പ്രയോജനപ്രദമാണ്. കുടുംബത്തിലെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ, തൊഴിലിടങ്ങളിലെ സമ്മർദ്ദം, വാർദ്ധക്യകാലത്തെ ഒറ്റപ്പെടൽ തുടങ്ങിയ പല അവസ്ഥകളിലും ഈ ചിന്തകൾ ഉപകരിക്കും. വലിയ മനഃശാസ്ത്ര തത്ത്വങ്ങളുടെ ഭാരമില്ലാതെ, ലളിതമായ ചോദ്യങ്ങളിലൂടെ മനുഷ്യരെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ അധിപന്മാരാക്കി മാറ്റാൻ ഇതിലൂടെ സാധിക്കുന്നു.
റോർട്ടിയുടെ ദർശനം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് മറ്റൊന്നുമല്ല: ജീവിതം ജീവിക്കാനുള്ളതാണ്, അത് വലിയ തത്ത്വങ്ങൾ കൊണ്ട് അളക്കാനുള്ളതല്ല. ലളിതവും ദയയുള്ളതുമായ വാക്കുകളിലൂടെ പരസ്പരം തുണയാവുക എന്നതാണ് പ്രധാനം.
ഉപസംഹാരം
റിച്ചാർഡ് റോർട്ടിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഫിലോസഫിക്കൽ കൗൺസിലിംഗ് എന്നത് ഒരു അസുഖം ചികിത്സിക്കലല്ല. മറിച്ച്, സങ്കുചിതമായ ചിന്തകളിൽ കുരുങ്ങിപ്പോയ ഒരാൾക്ക് തന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പുതിയൊരു നല്ല കഥ പറയാൻ അവസരമൊരുക്കലാണ്. മാറ്റമില്ലാത്ത സത്യങ്ങൾക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്നതിന് പകരം, ജീവിക്കുന്ന ഓരോ ദിവസത്തെയും സന്തോഷകരവും പ്രത്യാശഭരിതവുമാക്കാൻ പുതിയ വാക്കുകളും നല്ല ചിന്തകളും കണ്ടെത്തുകയാണ് വേണ്ടത്. മനുഷ്യന് സ്വന്തം മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കാനും പുതിയൊരു ജീവിതവഴി കണ്ടെത്താനുമുള്ള വളരെ ലളിതവും പ്രായോഗികവുമായ ഒരു നല്ല സാന്ത്വനമാർഗ്ഗമാണിത്.
ഗ്രന്ഥസൂചി
• Guignon, Charles. “Philosophy and the Quest for Coherence.” Rorty and His Critics, edited by Robert B. Brandom, Blackwell, 2000, pp. 248–275.
• Lahav, Ran. “Using Analytic Philosophy in Philosophical Counselling.” Journal of Applied Philosophy, vol. 10, no. 2, 1993, pp. 243–251.
• Lahav, Ran. “What Is Philosophical in Philosophical Counselling?” Journal of Applied Philosophy, vol. 13, no. 3, 1996, pp. 259–278.
• Marinoff, Lou. Plato, Not Prozac!: Applying Eternal Wisdom to Everyday Problems. HarperCollins, 1999.
• Rorty, Richard. Consequences of Pragmatism: Essays, 1972–1980. U of Minnesota P, 1982.
• Rorty, Richard. Contingency, Irony, and Solidarity. Cambridge UP, 1989.
• Rorty, Richard. Philosophy and Social Hope. Penguin, 1999.
• Rorty, Richard. Philosophy and the Mirror of Nature. Princeton UP, 1979.
• Jopling, David A. “Philosophical Counselling, Truth and Self-Interpretation.” Journal of Applied Philosophy, vol. 13, no. 3, 1996, pp. 297–310.
• Shusterman, Richard. Practicing Philosophy: Pragmatism and the Philosophical Life. Routledge, 1997.
KALYANI A K
RESEARCH SCHOLAR
DEPT OF PHILOSOPHY
GOVT. COLLEGE FOR WOMEN
Comments