ഫ്ലോ തിയറിയും വീഡിയോ ഗയിമും: സന്തോഷത്തിന്റെ വെർച്വൽ അനുഭവ പരിണാമം - വിശകലനാത്മക പഠനം.

ഡോ. ജെൻസി കെ .എ.

പ്രബന്ധ സംഗ്രഹം

ഹംഗേറിയൻ അമേരിക്കൻ പോസിറ്റീവ് സൈക്കോളജിസ്റ്റായിരുന്ന മിഹാലി സിക്‌സെന്റ്മിഹാലി (മീ-ഹൈ ചീക്ക്-സെന്റ്-മീ-ഹൈ-ഇ) ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും സന്തോഷം ഇരട്ടിയാക്കുന്നതിനെ കുറിച്ചും പഠിക്കുന്നതിനായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സിദ്ധാന്തമാണ് ഫ്ലോ തിയറി . ശുഭാപ്തി വിശ്വാസം, ആന്തരിക പ്രചോദനം, ഉത്തരവാദിത്വം തുടങ്ങിയ മനുഷ്യ ശക്തികളെക്കുറിച്ച് പഠനം നടത്തുന്നതിനായി ക്വാളിറ്റി ഓഫ് ലൈഫ് റിസർച്ച് സെന്റർ  എന്ന ഗവേഷണ സ്ഥാപനം സ്ഥാപിക്കുകയും വളരെയധികം ആളുകൾക്ക് ഒന്നിച്ച് മുഴുകിയിരിക്കുവാൻ സാധിക്കുന്ന ഉപാധികളെ കുറിച്ച് പഠനം നടത്തുകയും ചെയ്തു. അതിനായി രൂപപ്പെടുത്തിയ തിയറിയാണ് ഫ്ലോ തിയറി അഥവാ ഒഴുക്ക് സിദ്ധാന്തം . സന്തോഷത്തെയും സർഗാത്മകതയെയും കൂട്ടിയിണക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമാണ് ഈ തിയറിയുടെ അടിസ്ഥാന ഘടകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് . ചെയ്യുന്ന ജോലിയിലുള്ള വിരസത മൂലം കൂടുതൽ ആനന്ദം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന വഴികളിലേക്ക് മനുഷ്യൻ തിരിയുന്നു .ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രീകൃതമായ മറ്റൊരു അവസ്ഥ (being in the zone) അവർ സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കുന്നു. ആനന്ദം, ഉയർന്ന ഉൽപ്പാദനക്ഷമത, വ്യക്തിപരമായ സംതൃപ്തി എന്നിവയാണ് ഈ അവസ്ഥയുടെ പ്രധാന ഫലങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് . ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വീഡിയോ ഗയിമുകളെ മുൻ നിർത്തി സന്തോഷത്തിന്റെ വെർച്വൽ അനുഭവപരിണാമത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുകയാണ് ഈ പ്രബന്ധം ചെയ്യുന്നത്.

താക്കോൽ വാക്കുകൾ : ഫ്ലോ തിയറി,ആനന്ദം

വീഡിയോ ഗയിമും ആനന്ദവും

         വീഡിയോ ആയി കണ്ടുകൊണ്ട് കളിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന എല്ലാ ഗെയിമുകളും വീഡിയോ ഗെയിമിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു. അവയ്ക്ക് ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ആനന്ദത്തിന്റെയും ടെക്നോനിയന്ത്രിതമായ സാഹസ മനോഭാവത്തിന്റെയും  പലഭിക്കുന്ന റിവാർഡുകളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ തലച്ചോറിൽ ആനന്ദം ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുകയും കാണുന്നവർ അതിന്റെ അടിമകളാവുകയും ചെയ്യുന്നു . ഫ്ലോ തിയറിയിൽ പറയുന്ന ഘടകങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇന്ന് യുവാക്കൾക്കിടയിൽ ഹരമായി കൊണ്ടിരിക്കുന്ന വീഡിയോ ഗെയിമുകളുടെ ആനന്ദ പക്ഷത്ത് നിന്നുള്ള വായനയും അപഗ്രഥനവും നിർവ്വഹിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്.

ഫ്ലോ തിയറിയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ

                 കഴിവും വെല്ലുവിളിയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ (Balance of Skill & Challenge)ഫ്ലോ തിയറിയിൽ പരമപ്രധാനമാണ്.പ്രവൃത്തി വളരെ എളുപ്പമാണെങ്കിൽ ബോറടിക്കുകയും, വളരെ പ്രയാസമാണെങ്കിൽ ഉത്കണ്ഠ (Anxiety) ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യും. ഇവ രണ്ടിനും ഇടയിലുള്ള, കഴിവ് ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന വെല്ലുവിളികളാണ് 'ഫ്ലോ' നൽകുന്നത്. വീഡിയോ ഗെയിമുകൾക്ക് ഇത് ധാരാളം പകരാൻ കഴിയും. അടിച്ചമർത്തൽ  മനുഷ്യന് പിരിമുറുക്കങ്ങളും വൈകാരിക പ്രക്ഷോഭങ്ങളും പ്രദാനം ചെയ്തു കൊണ്ടാണ് മുന്നേറുന്നതെങ്കിൽ വീഡിയോ ഗെയിമുകളിൽ വളരെ  രസകരമായ രീതിയിലാണ് ഈ പ്രക്രിയ സന്നിവേശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.  പ്രധാനമായും നാല് ലക്ഷ്യങ്ങളാണ് ആനന്ദോല്പാദനത്തിനായി മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്ന് ഫ്ലോ തിയറിയിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ( Mihaly: 1990)ഒന്നാമതായി, വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം. പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം വ്യക്തമായിരിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് അനാവശ്യ ചിന്തകളിൽ നിന്ന് മോചിതമായി പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി, പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പുരോഗതി വിലയിരുത്താൻ സഹായിക്കുന്ന തൽക്ഷണ പ്രതികരണം (Immediate Feedback) ലഭിക്കണം. മൂന്നാമതായി, വ്യക്തിയുടെ കഴിവിനും പ്രവർത്തനത്തിന്റെ വെല്ലുവിളിക്കും ഇടയിൽ സമതുലിതാവസ്ഥ നിലനിൽക്കണം. വെല്ലുവിളി വളരെ കുറവാണെങ്കിൽ വിരസതയും, അമിതമായാൽ ഉത്കണ്ഠയും ഉണ്ടാകും. ഈ രണ്ടിനുമിടയിലെ സമന്വയമാണ് ഫ്ലോയുടെ അടിസ്ഥാന ഉപാധി.ഈ നാല് കാര്യങ്ങളും വീഡിയോ ഗയിമുകളിൽ കൂടിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

1. ഗെയിമുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ആളുകൾക്ക് അവയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ (Clear Goals) നൽകുന്ന രീതി വീഡിയോ ഗെയിമുകൾക്ക്ഉണ്ടായിരിക്കണം..  എന്ത് ചെയ്യണം, എങ്ങനെ ചെയ്യണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ധാരണയുണ്ടായിരിക്കണം.

2. തൽക്ഷണ പ്രതികരണം (Immediate Feedback): പ്രവൃത്തി എത്രത്തോളം നന്നായി നടക്കുന്നു എന്ന് ഉടൻ തന്നെ മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കണം. അപ്പോൾ അപ്പോൾ കിട്ടുന്ന റിവാർഡുകളും കോയിനുകളും തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തിക്ക് ഉടൻ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നു എന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടാക്കാൻ പര്യാപ്തമാകുന്നു

3.സമയബോധം നഷ്ടപ്പെടുക (Loss of Time): ഫ്ലോ അവസ്ഥയിൽ, സമയം പെട്ടെന്ന് കടന്നുപോകുന്നതായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഒരു ഒഴുക്കിനനുസരിച്ച് പ്രവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ട് സമയം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അത് തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കാത്ത അവസ്ഥയിലാണ് വ്യക്തികൾ നിലനിൽക്കുക

4.ആന്തരിക പ്രേരിതമായ പ്രവർത്തനം (Intrinsically Motivated): പ്രതിഫലം പ്രതീക്ഷിച്ചല്ല, മറിച്ച് ആ പ്രവൃത്തി ചെയ്യുന്നതിലെ സന്തോഷത്തിന് വേണ്ടിയാണ് (Autotelic experience) ഇത് ചെയ്യുന്നത്. ഭൗതികമായ എന്തെങ്കിലും പ്രതിഫലം വീഡിയോ ഗെയിമുകളിൽ ലഭിക്കുന്നില്ല പക്ഷേ കിട്ടുന്ന റിവാർഡുകളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കളിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന സന്തോഷത്തിന്റെ അനുഭവം നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ പ്രവൃത്തി ചെയ്യുന്നതിലുള്ള സന്തോഷം പൂർണ്ണമായും അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്നു

ഫ്ലോ അവസ്ഥയുടെ ഗുണങ്ങൾ:

കലാകാരന്മാർ, അത് ലറ്റുകൾ, ശാസ്ത്രജ്ഞർ എന്നിവർക്ക് ഉയർന്ന സർഗ്ഗാത്മകതയും (Creativity) മികച്ച പ്രകടനവും (Performance) കാഴ്ചവെക്കാൻ ഈ അവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. ഇത് ജീവിതനിലവാരം ഉയർത്തുകയും യഥാർത്ഥ സന്തോഷത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് മിഹാലി സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലി അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു

 ഒഴുക്ക് എന്നത് വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങളോടു കൂടി ചില പ്രത്യേക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന മാനസികാവസ്ഥയാണ്.. ഒഴുക്കിൽ നമ്മൾ സമയം കടന്നുപോകുന്നത് അറിയുന്നില്ല, കാരണം ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ  പൂർണ്ണമായും ലയിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ അതിനോട് യോജിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ  ഒഴുക്ക് അവയുടെ തരത്തിൽ വൈവിധ്യപൂർണ്ണമാണ്, ഒരു സർജൻ, ഒരു പർവതാരോഹകൻ, ഒരു ഒളിമ്പിക് നീന്തൽക്കാരൻ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ഫാക്ടറിയിലെ  തൊഴിലാളി എന്നിവർക്കും ഫ്ലോ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയും. ഏകാഗ്രതയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ആളുകൾക്ക് അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ഏറ്റവും മികച്ച രീതിയിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതിന്റെ, കാരണം അവർ അവരുടെ എല്ലാ കഴിവുകളും ശ്രദ്ധയും ആ പ്രവർത്തനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതാണ്.

 ശ്രദ്ധ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലൂടെ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും, കൂടാതെ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുകയാണെങ്കിൽ,  ലക്ഷ്യങ്ങളുമായും മൂല്യങ്ങളുമായും അവ കൂടിച്ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുകയും, ഈ പ്രക്രിയ സന്തോഷകരമായ അനുഭവങ്ങളിലേക്കും അതുവഴി സന്തോഷകരമായ ജീവിതത്തിലേക്കും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.ഫ്ലോ തിയറി പല മേഖലകളിലും പ്രയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതിൽ വിദ്യാഭ്യാസം, സ്പോർട്സ്, ബിസിനസ്, ആർട്ട് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.1990-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "ഫ്ലോ: ദി സൈക്കോളജി ഓഫ് ഒപ്റ്റിമൽ എക്സ്പീരിയൻസ്" എന്ന പുസ്തകത്തിൽ മിഹാലി ഇക്കാര്യം വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

 ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തം: മിഹാലി സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലിയുടെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ വീക്ഷണം

ആധുനിക പോസിറ്റീവ് സൈക്കോളജിയുടെ വികാസത്തിൽ നിർണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ മനഃശാസ്ത്രജ്ഞരിൽ പ്രധാനിയാണ് മിഹാലി സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലി. മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, സന്തോഷം, സർഗാത്മകത, ആത്മസംതൃപ്തി എന്നിവയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ മനഃശാസ്ത്രത്തിന് പുതിയ ദിശാബോധം നൽകി.  മനുഷ്യൻ തന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കാര്യക്ഷമതയും ആത്മസംതൃപ്തിയും അനുഭവിക്കുന്ന മാനസികാവസ്ഥയാണ് ഫ്ലോ എന്ന് അദ്ദേഹം നിർവചിക്കുന്നു.  മനഃശാസ്ത്രപരമായി ഇതിനെ  ഏകാഗ്രാവസ്ഥ (Deep Concentration) എന്നും ബോധസമന്വയം (Integration of Consciousness) എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാം.ഫ്ലോ അനുഭവം രൂപപ്പെടുന്നതിനായി ചില അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ അനിവാര്യമാണെന്ന് സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലി വിശദീകരിക്കുന്നു.

ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷത സ്വയംബോധത്തിന്റെ (Self-consciousness) താൽക്കാലിക നഷ്ടാവസ്ഥയാണ്.  ( Mihaly: 1990)സാധാരണ ജീവിതത്തിൽ വ്യക്തി മറ്റുള്ളവരുടെ വിലയിരുത്തലുകളെക്കുറിച്ചും സാമൂഹിക പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും ആശങ്കപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഫ്ലോ അവസ്ഥയിൽ ഈ ആശങ്കകൾ ഇല്ലാതാവുകയുംചെയ്യുന്ന ജോലിയിൽ  മുഴുവൻ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിലൂടെ മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയുകയും ആത്മവിശ്വാസം വർധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലി അവസാനിച്ചതിനുശേഷം വ്യക്തിക്ക് കൂടുതൽ ആത്മവിശ്വാസവും സംതൃപ്തിയും അനുഭവപ്പെടുന്നതും ഇതുകൊണ്ടാണ്.

ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ആശയമാണ് ഓട്ടോടെലിക് അനുഭവം (Autotelic Experience).. ( Mihaly: 1990) "Auto" എന്നത് സ്വയം എന്നും "Telos" എന്നത് ലക്ഷ്യം എന്നും അർത്ഥമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ഓട്ടോടെലിക് ആശയം  ബാഹ്യ പ്രതിഫലത്തിനുവേണ്ടിയല്ല, പ്രവർത്തി തന്നെ പ്രതിഫലമാകുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. പണം, പ്രശസ്തി, അധികാരം, അംഗീകാരം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കിയല്ല ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. മറിച്ച് പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്നുതന്നെ വ്യക്തി സന്തോഷവും ആത്മസംതൃപ്തിയും കണ്ടെത്തുന്നു. ഈ ആന്തരിക പ്രക്രിയയാണ് (Intrinsic Motivation) ദീർഘകാല സന്തോഷത്തിന്റെ അടിത്തറയെന്ന് സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലി നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തം മനുഷ്യന്റെ ശ്രദ്ധനിയന്ത്രണവുമായി (Attention Control) അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ബോധത്തിന് ഒരേസമയം പരിമിതമായ വിവരങ്ങൾ മാത്രമേ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയൂ. അതിനാൽ ശ്രദ്ധയെ ഫലപ്രദമായി നിയന്ത്രിക്കുന്നവർക്ക് മനസ്സിനെയും വികാരങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും. ശ്രദ്ധ ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ അർത്ഥവത്താക്കുകയും വ്യക്തിയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെയും മൂല്യങ്ങളെയും ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ട ബോധാവസ്ഥയാണ് ദീർഘകാല മാനസികാരോഗ്യത്തിന്റെയും സന്തോഷത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനം. എന്നാൽ വീഡിയോ ഗയിമുകളിൽ മറ്റൊരു മാനസികാവസ്ഥയും ഒഴുക്കനുഭവവുമാണ് രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.Rocket League , E-football, PUBG , Mini milshia,Subway Surfers,Temple Run,Grand Theft Auto (GTA)  എന്നീ ഗയിമുകളെ മുൻ നിർത്തിയാണ് പഠനം ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.

 ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തവും Rocket League ഗെയിമും: ഒരു മനഃശാസ്ത്രപരമായ വിശകലനം

                 മിഹാലി സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലിയുടെ ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തം ഡിജിറ്റൽ ഗെയിമിംഗ് പഠനങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്ന മനഃശാസ്ത്ര സിദ്ധാന്തമാണ്. ആധുനിക വീഡിയോ ഗെയിമുകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് Rocket League പോലുള്ള മത്സരാധിഷ്ഠിത (competitive) ഗെയിമുകളിൽ, ഫ്ലോ അനുഭവം വ്യക്തമായി നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയും. കാർ ഉപയോഗിച്ച് ഫുട്ബോൾ കളിക്കുന്ന ആശയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഈ ഗെയിം, കളിക്കാരിൽ തീവ്രമായ ഏകാഗ്രതയും വേഗത്തിൽ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനുള്ള ശേഷിയുo കൃത്യമായ ചലനനിയന്ത്രണവും ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഈ ഘടകങ്ങളാണ് ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന് അനുകൂലമായ സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകമായ വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യവും (clear goals) തൽക്ഷണ പ്രതികരണവും (immediate feedback) Rocket League-ൽ  കാണാം. ഗോൾ നേടുക, ഗോൾ തടയുക, ടീമിനെ വിജയത്തിലേക്ക് നയിക്കുക എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഓരോ നിമിഷവും വ്യക്തമാണ്. ഓരോ പാസും ഷോട്ടും പ്രതിരോധവും കളിക്കാരന് ഉടനടി ഫലവും പ്രതികരണവും നൽകുന്നു. ഈ തുടർച്ചയായ ഫീഡ്ബാക്ക് കളിക്കാരന്റെ ശ്രദ്ധ നിലനിർത്തുകയും കളി മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.ഈ ഗയിമിൽ മത്സരത്തിനിടെ സമയം അതിവേഗം കടന്നുപോകുന്നതായി പല കളിക്കാരും പറയാറുണ്ട്. മത്സരത്തിൽ പൂർണമായും ലയിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ പുറംലോകത്തിലെ ശബ്ദങ്ങളും മറ്റ് ചിന്തകളും താൽക്കാലികമായി അപ്രസക്തമാകുന്നു. സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലി വിവരിക്കുന്ന "സമയം മറക്കുന്ന അനുഭവം" (transformation of time) ഇതിലൂടെ സoഭവിക്കുന്നു

അതേസമയം, Rocket League കളിക്കുന്ന എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും ഫ്ലോ ആണെന്ന് പറയാനാവില്ല. റാങ്ക് നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം, അമിത മത്സരസമ്മർദ്ദം, വിഷമകരമായ ടീം ആശയവിനിമയം (toxic communication), അല്ലെങ്കിൽ വിജയത്തോടുള്ള അമിത ആസക്തി എന്നിവ ഫ്ലോ അനുഭവത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ ഫ്ലോ അനുഭവം ഗെയിമിന്റെ സവിശേഷത മാത്രമല്ല; കളിക്കാരന്റെ മാനസികാവസ്ഥ, കഴിവ്, താൽപര്യം, കളിസാഹചര്യം എന്നിവയുടെ സംയോജിത ഫലമാണ്.

അതിനാൽ Rocket League ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പ്രായോഗിക പ്രയോഗം പഠിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ ഒരു ഡിജിറ്റൽ വേദിയാണ്. ഏകാഗ്രത, ആന്തരിക ശേഷി, കഴിവ്-വെല്ലുവിളി , സന്തുലിതാവസ്ഥ, തൽക്ഷണ പ്രതികരണം, മികച്ച പ്രകടനം എന്നിവയെ ഒരേസമയം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനാൽ ഈ ഗെയിം ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒരു സമകാലിക ഉദാഹരണമായി പരിഗണിക്കാം. എന്നിരുന്നാലും, ആരോഗ്യകരമായ ഗയിമിംഗ് ശീലങ്ങളും സമയനിയന്ത്രണവും നിലനിർത്തുമ്പോഴാണ് ഈ അനുഭവം വ്യക്തിവികാസത്തിനും മാനസിക ക്ഷേമത്തിനും യഥാർത്ഥത്തിൽ സഹായകമാകുന്നത്.

 ഇ-ഫുട്ബോൾ (eFootball) ഗെയിമും ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തവും

ഡിജിറ്റൽ ഫുട്ബോൾ ഗെയിമുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനമുള്ള ഗെയിമാണ് eFootball. ഗെയിമിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഐക്കൺ നീലയും മഞ്ഞയും നിറങ്ങൾ പ്രാധാന്യമാക്കിയ ആധുനിക രൂപകൽപ്പനയാണ്. മധ്യഭാഗത്ത് ഒരു പ്രമുഖ ഫുട്ബോൾ താരത്തിന്റെ മുഖമോ ശരീരഭാഗമോ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഈ ഐക്കൺ ഗെയിമിന്റെ യാഥാർഥ്യബോധം, മത്സരാത്മകത, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. നിറങ്ങളുടെ വിന്യാസവും ലളിതമായ രൂപകൽപ്പനയും കളിക്കാരുടെ ശ്രദ്ധ ക്ഷണിക്കുന്നതിനൊപ്പം ഗെയിമിന്റെ പ്രൊഫഷണൽ സ്വഭാവവും പ്രകടമാക്കുന്നു.

ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ eFootball-ന്റെ ഐക്കൺ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, അത് കളിക്കാരനിൽ വിജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവും മത്സരബോധവും ഉണർത്തുന്ന ദൃശ്യപ്രതീകമായി വർത്തിക്കുന്നു. ഗയിം ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ ഐക്കൺ കളിക്കാരനെ , ഫുട്ബോളിന്റെ ആവേശത്തിലേക്കും മത്സരാന്തരീക്ഷത്തിലേക്കും മാനസികമായി നയിക്കുന്നു. അതുവഴി കളിയിലേക്കുള്ള ശ്രദ്ധയും താൽപര്യവും വർധിക്കുകയും, പിന്നീട് ഫ്ലോ അനുഭവം കൈവരിക്കാൻ ആവശ്യമായ ഏകാഗ്രതയ്ക്ക് തുടക്കമിടുകയും ചെയ്യുന്നു.

eFootball ഗയിമിൽ കൃത്യമായ പാസിംഗ്, ഷൂട്ടിംഗ്, പ്രതിരോധം, തന്ത്രപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ, ടീമിന്റെ ഏകോപനം എന്നിവ നിരന്തരം ആവശ്യമായി വരുന്നു. കളിക്കാരന്റെ കഴിവിനും ഗെയിം നൽകുന്ന വെല്ലുവിളികൾക്കും ഇടയിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ, സമയം മറന്ന് കളിയിൽ പൂർണ്ണമായി മുഴുകുന്ന ഫ്ലോ അവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, eFootball-ന്റെ ഐക്കൺ വെറും തിരിച്ചറിയൽ ചിഹ്നമല്ല; ഗെയിമിന്റെ മത്സരാത്മകതയും യാഥാർഥ്യബോധവും ഫ്ലോ അനുഭവത്തിലേക്കുള്ള മാനസിക സജ്ജീകരണവും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ശക്തമായ ദൃശ്യപ്രതീകമാണ്.

e football ലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ

Command (നിയന്ത്രണം): കളിക്കാരൻ കൺട്രോളറിലൂടെ ഓരോ ചലനവും കൃത്യമായി നിയന്ത്രിക്കുന്നു. പാസ്, ഷൂട്ട്, ടാക്കിൾ, പ്രതിരോധം എന്നിവ ഓരോ നിമിഷവും കളിക്കാരന്റെ തീരുമാനങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്. ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിൽ പറയുന്ന "Sense of Control" അഥവാ പ്രവർത്തനത്തിന്മേലുള്ള പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണബോധം ഇവിടെ പ്രകടമാണ്. കളിക്കാരന് തന്റെ കഴിവിൽ ആത്മവിശ്വാസം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അവൻ ഗെയിമിൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.

Controller: കൺട്രോളർ കളിക്കാരന്റെ ചിന്തയും പ്രവർത്തനവും തമ്മിലുള്ള മാധ്യമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ദീർഘകാല പരിശീലനത്തിലൂടെ വിരലുകളുടെ ചലനങ്ങൾ സ്വാഭാവികമാകുമ്പോൾ ബോധപൂർവമായ ചിന്തയുടെ ആവശ്യം കുറയുന്നു. ഇത് ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ "Action–Awareness Merging" എന്ന ആശയത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. അതായത്, പ്രവൃത്തിയും ബോധവും ഒന്നായി മാറുന്നു.

Pass, Shoot, Dribble, Throw: ഈ അടിസ്ഥാന ഫുട്ബോൾ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഓരോ നിമിഷവും ഉയർന്ന ശ്രദ്ധയും കൃത്യമായ സമയബോധവും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. കൃത്യമായ പാസ് നൽകുക, പ്രതിരോധത്തെ മറികടന്ന് ഡ്രിബിൾ ചെയ്യുക, അനുയോജ്യമായ സമയത്ത് ഷൂട്ട് ചെയ്യുക എന്നിവ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ കളിക്കാരന് ഉടനടി സംതൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു. ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ Immediate Feedback എന്ന ഘടകം ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്.

Rewards: മത്സരവിജയത്തിന് ശേഷം ലഭിക്കുന്ന റിവാർഡുകൾ,പോയിന്റുകൾ, പുതിയ കളിക്കാർ, പരിശീലന ഇനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ കളിക്കാരനെ വീണ്ടും കളിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് യഥാർത്ഥ ഫ്ലോ ബാഹ്യ പ്രതിഫലങ്ങളിലല്ല, മറിച്ച് ഗെയിം കളിക്കുന്ന അനുഭവത്തിൽ നിന്നുള്ള ആന്തരിക ആനന്ദത്തിലാണ്. അതിനാൽ റിവാർഡുകൾ പ്രേരണയായി പ്രവർത്തിക്കുമെങ്കിലും ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ പ്രധാന ഉറവിടം ഗയിമിൽ പൂർണമായുള്ള ലയനമാണ്.

Coins and Team Coins: കോയിനുകൾ ഉപയോഗിച്ച് മികച്ച കളിക്കാരെയും പ്രത്യേക പാക്കുകളെയും സ്വന്തമാക്കാൻ കഴിയും. ഇതിലൂടെ ടീമിന്റെ നിലവാരം ഉയരുകയും കൂടുതൽ വെല്ലുവിളിയുള്ള മത്സരങ്ങൾ കളിക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, കോയിനുകൾ ഫ്ലോ സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള വെല്ലുവിളികളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം ഒരുക്കുന്നു. ഫ്ലോ അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നത് കളിക്കാരന്റെ കഴിവും മത്സരത്തിന്റെ വെല്ലുവിളിയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിൽക്കുമ്പോഴാണ്.

Division System: eFootball-ലെ ഡിവിഷൻ സംവിധാനം ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ "Challenge–Skill Balance" എന്ന ആശയത്തിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. കളിക്കാരൻ വിജയിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് ഉയർന്ന ഡിവിഷനുകളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. ഓരോ ഡിവിഷനും പുതിയ വെല്ലുവിളികൾ നൽകുന്നതിനാൽ കളിക്കാരൻ തന്റെ കഴിവുകൾ തുടർച്ചയായി മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടിവരുന്നു. വളരെ എളുപ്പമുള്ള എതിരാളികൾ വിരസതയും വളരെ ശക്തരായ എതിരാളികൾ ഉത്കണ്ഠയും സൃഷ്ടിക്കും. എന്നാൽ സമാന കഴിവുള്ള എതിരാളികളെ നേരിടുമ്പോഴാണ് ഫ്ലോ അനുഭവം ശക്തമാകുന്നത്.

Score Board: സ്കോർബോർഡ് കളിക്കാരന് തൽക്ഷണ പ്രതികരണം (Immediate Feedback) നൽകുന്നു. മത്സരത്തിലെ ഓരോ ഗോളും, സമയം, വിജയസാധ്യത എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ശ്രദ്ധ നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കോർ വ്യത്യാസം കുറവായിരിക്കുമ്പോൾ കളിക്കാരന്റെ ഏകാഗ്രതയും മാനസിക പങ്കാളിത്തവും കൂടുതൽ വർധിക്കുന്നു.

Team Building: അനുയോജ്യമായ കളിക്കാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കൽ, തന്ത്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തൽ, ടീം സ്പിരിറ്റ് ഉയർത്തൽ എന്നിവയും ഫ്ലോ അനുഭവത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. സ്വന്തം തന്ത്രം വിജയകരമായി നടപ്പിലാകുമ്പോൾ കളിക്കാരന് ആഴത്തിലുള്ള ആത്മസംതൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു. ഇത് ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ Autotelic Experience-ന്റെ ഒരു ഉദാഹരണമാണ്. കാരണം, വിജയത്തേക്കാൾ ഗെയിം കളിക്കുന്ന പ്രക്രിയ തന്നെ ആസ്വാദ്യകരമായ അനുഭവമായി മാറുന്നു.

ഇങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, eFootball ഒരു വിനോദ ഗെയിം മാത്രമല്ല; ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ (Clear Goals), തൽക്ഷണ പ്രതികരണം (Immediate Feedback), കഴിവും വെല്ലുവിളിയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ (Challenge–Skill Balance), പ്രവർത്തനവും ബോധവും തമ്മിലുള്ള ഐക്യം (Action–Awareness Merging), നിയന്ത്രണബോധം (Sense of Control), ആന്തരിക പ്രചോദനം (Intrinsic Motivation), സമയം മറക്കുന്ന അനുഭവം (Transformation of Time) എന്നീ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ സജീവമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ഒരു ഡിജിറ്റൽ മാനസികാനുഭവമാണ്.

 PUBG ഗെയിമും ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തവും

ഡിജിറ്റൽ ഗെയിമുകളുടെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ സ്വാധീനം പഠിക്കുന്നതിൽ സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലിയുടെ ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തം പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. PUBG (PlayerUnknown's Battlegrounds) പോലുള്ള ബാറ്റിൽ റോയൽ ഗെയിമുകളിൽ കളിക്കാർ അനുഭവിക്കുന്ന ഉയർന്ന ഏകാഗ്രത, തൽക്ഷണ തീരുമാനമെടുക്കൽ, വെല്ലുവിളികളെ അതിജീവിക്കാനുള്ള നിരന്തരശ്രമം എന്നിവ ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകളാണ്.

PUBG-യുടെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യം അവസാന നിമിഷം വരെ അതിജീവിച്ച് വിജയിക്കുക (Winner Winner Chicken Dinner) എന്നതാണ്. ഈ വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യം (Clear Goal) കളിക്കാരന്റെ ശ്രദ്ധയെ പൂർണമായും ഗെയിമിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. മാപ്പിൽ ഇറങ്ങുന്ന നിമിഷം മുതൽ സുരക്ഷിത മേഖല (Safe Zone) കണ്ടെത്തൽ, ആയുധങ്ങൾ ശേഖരിക്കൽ, എതിരാളികളുടെ നീക്കങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കൽ, തന്ത്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തൽ എന്നിവ നിരന്തരമായ മാനസിക പങ്കാളിത്തം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കളിക്കാരൻ പുറംലോകത്തെ മറന്ന് ഗയിമിൽ ലയിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.

ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ പ്രധാന ഘടകമായ Challenge–Skill Balance, PUBG-യിൽ വ്യക്തമായി കാണാം. എതിരാളികളുടെ കഴിവ് വർധിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് കളിക്കാരനും തന്റെ ലക്ഷ്യംവെക്കൽ (Aim), പ്രതികരണവേഗം (Reaction Time), തന്ത്രപരമായ ചിന്ത (Strategic Thinking), ടീം സഹകരണം (Team Coordination) എന്നിവ വികസിപ്പിക്കേണ്ടിവരുന്നു.PUBG കളിക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന തൽക്ഷണ പ്രതികരണങ്ങൾ (Immediate Feedback) ഫ്ലോയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ശത്രുവിനെ കണ്ടെത്തൽ, കൃത്യമായ ഷൂട്ടിംഗ്, നോക്ക്, എലിമിനേഷൻ, ടീം റിവൈവ്, സുരക്ഷിത മേഖലയിലേക്ക് എത്തൽ തുടങ്ങിയ ഓരോ കാര്യത്തിനും ഉടനടി ഫലമുണ്ടാകുന്നു. ഈ നിരന്തര ഫീഡ്ബാക്ക് കളിക്കാരനെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയോടെയും ജാഗ്രതയോടെയും കളിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

PUBG-യിൽ പല കളിക്കാരും സമയം കടന്നുപോകുന്നത് അറിയാതെ മണിക്കൂറുകളോളം കളിക്കുന്നതായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലി ഇതിനെ Transformation of Time എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. കളിയുടെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അതിജീവനo പ്രധാന ലക്ഷ്യമായതിനാൽ മറ്റ് ചിന്തകൾ താൽക്കാലികമായി ബോധത്തിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

ടീം മോഡിൽ (Squad Mode) ഫ്ലോയുടെ സാമൂഹികമാനം (Social Flow) കൂടി അനുഭവപ്പെടുന്നു. ടീമംഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം, പരസ്പരസഹകരണം, ചുമതലകൾ പങ്കിടൽ, തന്ത്രങ്ങൾ ആവിഷ്കരിക്കൽ എന്നിവ കൂട്ടായ ഏകാഗ്രത സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് എല്ലാവരും പ് മുന്നേറുമ്പോൾ വ്യക്തിഗത ഫ്ലോ ഒരു കൂട്ടായ അനുഭവമായി മാറുന്നു.

         .എന്നിരുന്നാലും PUBG-യുടെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ സ്വാധീനം ഫ്ലോ അനുഭവത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. റാങ്കിംഗ് ഉയർത്താനുള്ള സമ്മർദ്ദം, തുടർച്ചയായി വിജയിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം, ഇൻ-ഗെയിം റിവാർഡുകൾ, മത്സരാത്മക അന്തരീക്ഷം എന്നിവ ചിലപ്പോൾ ഫ്ലോയെ മറികടന്ന് അമിതമായ മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിനും ഗെയിമിംഗ് ആശ്രിതത്വത്തിനും കാരണമാകാം. അതിനാൽ ഫ്ലോ അനുഭവം മാനസിക ക്ഷേമം വർധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, സമയനിയന്ത്രണവും ആരോഗ്യകരമായ ഗെയിമിംഗ് ശീലങ്ങളും അനിവാര്യമാണെന്ന് മനഃശാസ്ത്രപരമായ പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

                അതിനാൽ PUBG ഒരു വിനോദമാധ്യമം മാത്രമല്ല; വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, തുടർച്ചയായ വെല്ലുവിളികൾ, തൽക്ഷണ പ്രതികരണം, ഉയർന്ന ഏകാഗ്രത, പ്രവർത്തനവും ബോധവും തമ്മിലുള്ള ഐക്യം, സമയം മറക്കുന്ന അനുഭവം എന്നീ ഫ്ലോ സിദ്ധാന്ത ഘടകങ്ങൾ ഉൾച്ചേരുന്ന ഒന്നാണ്

Subway Surfers ഗെയിമും ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തവും

              മൊബൈൽ ഗെയിമുകളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനപ്രീതി നേടിയ Subway Surfers എന്ന എൻഡ്‌ലസ് റണ്ണർ (Endless Runner) ഗെയിം, ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ വ്യക്തമായി പ്രകടമാകുന്ന ഒരു ഡിജിറ്റൽ പരിസരമാണ്. ലളിതമായ നിയന്ത്രണ സംവിധാനവും തുടർച്ചയായി വർധിക്കുന്ന വെല്ലുവിളികളും തൽക്ഷണ പ്രതികരണവും ഈ ഗെയിമിനെ ഉയർന്ന ഏകാഗ്രത ആവശ്യപ്പെടുന്ന അനുഭവമാക്കി മാറ്റുന്നു. സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലിയുടെ തിയറി സൂചിപ്പിക്കുന്ന പോലെ,Subway Surfers ഈ സന്തുലിതാവസ്ഥ ക്രമേണ വികസിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

            ഗെയിമിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യം കഴിയുന്നത്ര ദൂരം ഓടുകയും തടസ്സങ്ങളെ ഒഴിവാക്കുകയും കൂടുതൽ സ്കോർ നേടുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. ഈ വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യം (Clear Goals) കളിക്കാരന്റെ ശ്രദ്ധയെ ഗയിമിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. ട്രെയിനുകൾ, തടസ്സങ്ങൾ, നാണയങ്ങൾ, പവർ- അപ്പുകൾ എന്നിവയെ കൃത്യമായി കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടതിനാൽ കളിക്കാരൻ ഓരോ നിമിഷവും ജാഗ്രത പാലിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ഈ നിരന്തരമായ ശ്രദ്ധയാണ് ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ അടിത്തറ.

ഗെയിമിലെ Swipe Commands (ഇടത്തേക്ക്, വലത്തേക്ക്, മുകളിലേക്ക്, താഴേക്ക് സ്വൈപ്പ് ചെയ്യൽ) വളരെ ലളിതമാണെങ്കിലും, ഗെയിമിന്റെ വേഗത കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് അവ കൃത്യമായി നിർവഹിക്കാൻ കൂടുതൽ കഴിവ് ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ കളിക്കാരന്റെ കഴിവും ഗെയിമിന്റെ വെല്ലുവിളിയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ (Challenge–Skill Balance) നിലനിർത്തപ്പെടുന്നു. ഇതിലൂടെ കളിക്കാരൻ വിരസതയിലേക്കോ അമിതമായ ഉത്കണ്ഠയിലേക്കോ നീങ്ങാതെ ഗെയിമിൽ പൂർണമായി ലയിക്കുന്നു.

Subway Surfers കളിക്കുമ്പോൾ ഓരോ നാണയം (Coins), പവർ-അപ്പ് (Power-ups), മാഗ്നറ്റ്, ജെറ്റ്‌പാക്ക്, ഹോവർബോർഡ് എന്നിവ ലഭിക്കുന്ന നിമിഷം തന്നെ കളിക്കാരന് തൽക്ഷണ പ്രതികരണം (Immediate Feedback) ലഭിക്കുന്നു. ഓരോ വിജയകരമായ നീക്കവും സ്കോർ വർധിപ്പിക്കുകയും കൂടുതൽ ആത്മവിശ്വാസം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തുടർച്ചയായ പ്രതികരണ സംവിധാനം ഫ്ലോ അനുഭവത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

ഗെയിമിലെ High Score, Daily Challenges, Missions, Rewards, Character Unlocks എന്നിവ കളിക്കാരനെ തുടർച്ചയായി കളിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് യഥാർത്ഥ ആസ്വാദനം ഈ ബാഹ്യ പ്രതിഫലങ്ങളിൽ നിന്നല്ല; മറിച്ച് ഓട്ടത്തിനിടെ അനുഭവപ്പെടുന്ന ആഴത്തിലുള്ള ഏകാഗ്രതയിലും പ്രവർത്തിയിലെ ലയനത്തിലുമാണ്. അതിനാൽ സ്കോർ വർധിപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഗെയിം കളിക്കുന്ന അനുഭവം തന്നെ കളിക്കാരന് ആന്തരിക സംതൃപ്തി നൽകുന്നു.

              ഗെയിമിനിടെ പല കളിക്കാർക്കും സമയം കടന്നുപോകുന്നത് അറിയാതെ പോകുന്നത് ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ Transformation of Time എന്ന സവിശേഷതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ഏതാനും മിനിറ്റുകൾ മാത്രം കളിക്കാനാണ് ആരംഭിച്ചതെങ്കിലും, പൂർണമായ ഏകാഗ്രത മൂലം വളരെ കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിച്ചുവെന്ന കാര്യം പിന്നീട് മാത്രമേ പലരും തിരിച്ചറിയാറുള്ളൂ.

                എന്നാൽ Subway Surfers പോലുള്ള ഗെയിമുകളിൽ സ്കോർ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള നിരന്തരശ്രമം, ലീഡർബോർഡിലെ സ്ഥാനം, റിവാർഡുകൾ എന്നിവ ചിലപ്പോൾ അമിതമായ ഗെയിമിംഗ് ശീലങ്ങൾക്കും ഇടയാക്കാം. അതിനാൽ ഫ്ലോ അനുഭവം വ്യക്തിക്ക് സന്തോഷവും ഏകാഗ്രതയും നൽകുന്നുവെങ്കിലും, ആരോഗ്യകരമായ സമയനിയന്ത്രണത്തോടെയും സ്വയംനിയന്ത്രണത്തോടെയും ഗെയിം ഉപയോഗിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ഇവിടെ ശ്രദ്ധേയമാണ്

3.7 FIFA Mobile (EA SPORTS FC Mobile) ഗെയിമും ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തവുo

             ഡിജിറ്റൽ ഫുട്ബോൾ ഗെയിമുകളിൽ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായവയിൽ ഒന്നാണ് FIFA Mobile (നിലവിൽ EA SPORTS FC Mobile). യഥാർത്ഥ ഫുട്ബോൾ മത്സരങ്ങളുടെ അനുഭവം മൊബൈൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ പുനഃസൃഷ്ടിക്കുന്ന ഈ ഗെയിം, മിഹാലി സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലിയുടെ ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ പ്രകടമാക്കുന്നു. മത്സരത്തിനിടെ അനുഭവപ്പെടുന്ന ഏകാഗ്രത, തന്ത്രപരമായ ചിന്ത, വേഗത്തിലുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ, തൽക്ഷണ പ്രതികരണങ്ങൾ എന്നിവ ഫ്ലോ അനുഭവത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

ഗെയിമിലെ പാസ് (Pass), ഷൂട്ട് (Shoot), ഡ്രിബിൾ (Dribble), ടാക്കിൾ (Tackle), ക്രോസ് (Cross), ത്രൂ പാസ് (Through Pass), ഫ്രീ കിക്ക് (Free Kick) തുടങ്ങിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ കളിക്കാരന്റെ കഴിവും പ്രതികരണവേഗവും നിരന്തരം പരീക്ഷിക്കുന്നു. മത്സരത്തിന്റെ വേഗത കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് കൃത്യമായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കേണ്ടിവരുന്നതിനാൽ കഴിവും വെല്ലുവിളിയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ (Challenge–Skill Balance) നിലനിൽക്കുന്നു. ഇതാണ് ഈ ഗയിമിൽ ഫ്ലോ അനുഭവം രൂപപ്പെടുന്നതിനുള്ള പ്രധാന സാഹചര്യം.ഗെയിമിലെ സ്കോർബോർഡ് (Scoreboard), ലൈവ് മത്സരം, മത്സരസമയം, മത്സരഫലം എന്നിവ കളിക്കാരന് തുടർച്ചയായ തൽക്ഷണ പ്രതികരണം (Immediate Feedback) നൽകുന്നു. ഒരു മികച്ച പാസ്, കൃത്യമായ ഷൂട്ട്, വിജയകരമായ പ്രതിരോധം, നേടിയ ഗോൾ എന്നിവ ഓരോന്നും കളിക്കാരന്റെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ഉടൻ തന്നെ വിവരം നൽകുന്നു. ഈ പ്രതികരണങ്ങൾ ശ്രദ്ധ നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.

FIFA Mobile-ലെ ടീം ബിൽഡിംഗ് (Team Building) ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകമാണ്. മികച്ച കളിക്കാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക, അനുയോജ്യമായ ഫോർമേഷൻ രൂപപ്പെടുത്തുക, കളിക്കാരുടെ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കുക, ടീമിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള റേറ്റിംഗ് ഉയർത്തുക എന്നിവ തന്ത്രപരമായ ചിന്ത ആവശ്യപ്പെടുന്നു. സ്വന്തം തന്ത്രം മത്സരത്തിൽ വിജയകരമായി ഫലപ്രദമാകുമ്പോൾ കളിക്കാരന് ആന്തരിക സംതൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു. ഇത് സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലി വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന Autotelic Experience-ന്റെ ഉദാഹരണമാണ്.

ഗെയിമിലെ Coins, Gems, FC Points, Player Cards, Packs, Rewards എന്നിവ കളിക്കാരനെ തുടർച്ചയായി പുരോഗതിയിലേക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. Division Rivals, Ranked Matches, Live Events തുടങ്ങിയ മത്സരരീതികൾ കളിക്കാരന് തന്റെ കഴിവിനനുസരിച്ചുള്ള എതിരാളികളെ നേരിടാനുള്ള അവസരം നൽകുന്നു. ഓരോ വിജയവും പുതിയ വെല്ലുവിളികളിലേക്ക് നയിക്കുകയും, ഓരോ പരാജയവും കഴിവ് മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രചോദനമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തുടർച്ചയായ പുരോഗതിയാണ് ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിൽ പറയുന്ന "വെല്ലുവിളിയും കഴിവും തമ്മിലുള്ള ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥ" (Dynamic Balance of Challenge and Skill) നിലനിർത്തുന്നത്.

മത്സരത്തിനിടെ സമയം കടന്നുപോകുന്നത് അറിയാതെ കളിക്കുന്ന അനുഭവം, പ്രവർത്തനവും ബോധവും ഒന്നായി മാറുന്ന അവസ്ഥ, പുറംലോകത്തിലെ ചിന്തകൾ താൽക്കാലികമായി മറന്നുപോകൽ എന്നിവ FIFA Mobile-ൽ സാധാരണയായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന അനുഭവങ്ങളാണ്. ഇവ ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ Transformation of Time, Action–Awareness Merging, Sense of Control എന്നീ പ്രധാന ഘടകങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

Mini Militia ഗെയിമും ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തവും

                 മൊബൈൽ മൾട്ടിപ്ലെയർ ആക്ഷൻ ഗെയിമുകളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ Mini Militia – Doodle Army 2 വേഗത്തിലുള്ള തീരുമാനമെടുക്കൽ, കൃത്യമായ നിയന്ത്രണം, മത്സരാത്മകത, തന്ത്രപരമായ ഇടപെടൽ എന്നിവയിലൂടെ കളിക്കാരിൽ ഉയർന്ന മാനസിക പങ്കാളിത്തം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മിഹാലി സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലിയുടെ ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ഗെയിമിനെ വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ നിരവധി ഘടകങ്ങൾ അതിൽ വ്യക്തമായി കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

ഗെയിമിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം എതിരാളികളെ പരാജയപ്പെടുത്തി കൂടുതൽ കില്ലുകൾ (Kills) നേടുകയും മത്സരത്തിൽ വിജയിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. ഈ വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യം (Clear Goals) കളിക്കാരൻ പൂർണമായും ഗെയിമിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. ഓരോ നിമിഷവും എതിരാളിയുടെ സ്ഥാനം കണ്ടെത്തുക, ആക്രമിക്കുക, സ്വയം പ്രതിരോധിക്കുക, ടീമംഗങ്ങളുമായി സഹകരിക്കുക എന്നീ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടർച്ചയായ ഏകാഗ്രത ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

Mini Militia-യിലെ Movement Controls, Jetpack, Aim, Shoot, Grenade Throw, Weapon Switching എന്നീ നിയന്ത്രണങ്ങൾ കളിക്കാരനിൽ ഉയർന്ന കൈ-കണ്ണ് ഏകോപനവും (Hand–Eye Coordination) വേഗത്തിലുള്ള പ്രതികരണശേഷിയും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. പരിശീലനം വർധിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് ഈ നിയന്ത്രണങ്ങൾ സ്വാഭാവികമാകുകയും കളിക്കാരൻ കളിയിൽ പൂർണമായും ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Mini Militia-യിലെ വിവിധ Maps, Weapons, Multiplayer Modes, Team Battles എന്നിവ ഓരോ മത്സരത്തെയും വ്യത്യസ്തമായ അനുഭവമാക്കുന്നു. ഒരേ തന്ത്രം എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലും വിജയിക്കില്ല എന്നതിനാൽ കളിക്കാരൻ സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് തന്റെ കളിരീതി മാറ്റേണ്ടിവരുന്നു. ഈ ബൗദ്ധികവും പ്രവർത്തനപരവുമായ വെല്ലുവിളികൾ ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന് അനുയോജ്യമായ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

മൾട്ടിപ്ലെയർ മത്സരങ്ങളിൽ ടീമംഗങ്ങളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും സംയുക്തമായി ആക്രമണ-പ്രതിരോധ തന്ത്രങ്ങൾ ആവിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് കൂട്ടായ ഫ്ലോ (Group Flow) അനുഭവത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു. പൊതുവായ ഒരു ലക്ഷ്യത്തിനുവേണ്ടി എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ടീമിന്റെ ഏകോപനവും പ്രകടനവും മെച്ചപ്പെടുന്നു.

അതേസമയം, തുടർച്ചയായ വിജയത്തിനായുള്ള സമ്മർദ്ദം, കൂടുതൽ കില്ലുകൾ നേടാനുള്ള മത്സരം, ശക്തരായ എതിരാളികളെ നേരിടേണ്ട സാഹചര്യം എന്നിവ ചിലപ്പോൾ ഉത്കണ്ഠയ്ക്കും നിരാശയ്ക്കും ഇടയാക്കാം. അതിനാൽ ഫ്ലോ അനുഭവം നിലനിർത്താൻ ഗെയിമിലെ വെല്ലുവിളി കളിക്കാരന്റെ കഴിവിനനുസരിച്ചായിരിക്കണമെന്ന് സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലിയുടെ സിദ്ധാന്തം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

 Temple Run ഗെയിമും ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തവും

              Temple Run എന്ന എൻഡ്‌ലസ് റണ്ണർ ഗെയിം, തുടർച്ചയായ ചലനവും വർധിച്ചുവരുന്ന വെല്ലുവിളികളും കളിക്കാരന്റെ ഏകാഗ്രതയെ പരമാവധി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഗെയിമിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം കഴിയുന്നത്ര ദൂരം ഓടുകയും വഴിയിലുള്ള തടസ്സങ്ങൾ മറികടക്കുകയും നാണയങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. ഈ വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യം (Clear Goals) ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.

ഗെയിമിലെ Swipe Controls, Jump, Slide, Turn, Coin Collection, Power-ups എന്നിവ കളിക്കാരനിൽ തുടർച്ചയായ ശ്രദ്ധയും വേഗത്തിലുള്ള പ്രതികരണശേഷിയും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഗെയിമിന്റെ വേഗത ക്രമേണ വർധിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് വെല്ലുവിളിയും വർധിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ കളിക്കാരന്റെ കഴിവും (Skill) ഗെയിമിന്റെ വെല്ലുവിളിയും (Challenge) തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ രൂപപ്പെടുന്നു.

ഓരോ തടസ്സവും വിജയകരമായി മറികടക്കുമ്പോഴും, നാണയങ്ങൾ ശേഖരിക്കുമ്പോഴും, ഉയർന്ന സ്കോർ നേടുമ്പോഴും കളിക്കാരന് തൽക്ഷണ പ്രതികരണം (Immediate Feedback) ലഭിക്കുന്നു. മത്സരത്തിനിടെ സമയം കടന്നുപോകുന്നത് അറിയാതെ കളിക്കുന്ന അനുഭവം, പ്രവർത്തനത്തിൽ പൂർണമായി ലയിക്കുന്ന അവസ്ഥ, ഉയർന്ന ഏകാഗ്രത എന്നിവ ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങളാണ്. അതിനാൽ Temple Run ലളിതമായ നിയന്ത്രണങ്ങളിലൂടെ പോലും ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളെ ഫലപ്രദമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മൊബൈൽ ഗെയിമാണ്.

Grand Theft Auto (GTA) ഗെയിമും ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തവും

              Grand Theft Auto (GTA) പരമ്പര ഓപ്പൺ വേൾഡ് (Open World) ഗെയിമിംഗിന്റെ പ്രധാന ഉദാഹരണമാണ്. വിശാലമായ ഒരു വെർച്വൽ ലോകത്തിൽ കളിക്കാരന് സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാനും വിവിധ ദൗത്യങ്ങൾ (Missions) പൂർത്തിയാക്കാനും അവസരം നൽകുന്ന ഈ ഗെയിമിൽ, ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ നിരവധി ഘടകങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഓരോ മിഷനും വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ (Clear Goals) നൽകുന്നു. വാഹനമോടിക്കൽ, ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തൽ, പിന്തുടരൽ, രക്ഷപ്പെടൽ, തന്ത്രപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കൽ എന്നിവയിൽ കളിക്കാരൻ പൂർണമായും ലയിക്കുന്നു. ഡ്രൈവിംഗ്, ലക്ഷ്യംവെക്കൽ, മാപ്പ് ഉപയോഗിക്കൽ, വിഭവങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കൽ എന്നിവയിൽ ഉയർന്ന കഴിവ് ആവശ്യമായതിനാൽ ഗെയിം കളിക്കാരന്റെ ശേഷിക്കനുസരിച്ച് വെല്ലുവിളി ഉയർത്തുന്നു. ഇത് ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തത്തിലെ Challenge–Skill Balance എന്ന ഘടകത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന. ( Mihaly: 1990).

മിഷൻ വിജയങ്ങൾ, പണം, പുതിയ വാഹനങ്ങൾ, പുതിയ മേഖലകൾ, കഥാപാത്രത്തിന്റെ പുരോഗതി എന്നിവ തുടർച്ചയായ തൽക്ഷണ പ്രതികരണവും (Immediate Feedback) പ്രചോദനവും നൽകുന്നു. ഒരേസമയം നിരവധി വിവരങ്ങൾ വിലയിരുത്തി വേഗത്തിൽ തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടതിനാൽ കളിക്കാരൻ പുറംലോകത്തെ മറന്ന് ഗെയിമിൽ ആഴത്തിൽ മുഴുകുന്നു. ഈ അവസ്ഥയിൽ സമയം കടന്നുപോകുന്നത് അറിയാതെ പോകുകയും പ്രവൃത്തിയും ബോധവും ഒന്നായി അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, GTA പോലുള്ള ഗെയിമുകളിൽ ഫ്ലോ അനുഭവത്തോടൊപ്പം ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ (Content) സ്വഭാവവും വിമർശനാത്മകമായി വിലയിരുത്തേണ്ടതാണ്. ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തം ഗെയിമിന്റെ മാനസിക പങ്കാളിത്തവും ഏകാഗ്രതയും വിശദീകരിക്കുന്നതേയുള്ളൂ; ഗെയിമിലെ ഹിംസാപരമായ ഉള്ളടക്കത്തെ അത് ന്യായീകരിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ GTA-യിലെ ഫ്ലോ അനുഭവം വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഗെയിമിന്റെ ഉള്ളടക്കം, പ്രായപരിധി, സാമൂഹിക-ധാർമ്മിക സ്വാധീനങ്ങൾ എന്നിവയും പ്രത്യേകം പരിഗണിക്കേണ്ടതാണ്.

ഉപസംഹാരം

                  മിഹാലി സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലിയുടെ ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തം ഡിജിറ്റൽ ഗെയിമുകളുടെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ അനുഭവങ്ങളെ വിശദീകരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രസക്തമായ സൈദ്ധാന്തിക ചട്ടക്കൂടുകളിലൊന്നാണ്. വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ (Clear Goals), കഴിവും വെല്ലുവിളിയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ (Challenge–Skill Balance), തൽക്ഷണ പ്രതികരണം (Immediate Feedback), പ്രവർത്തനവും ബോധവും തമ്മിലുള്ള ഐക്യം (Action–Awareness Merging), നിയന്ത്രണബോധം (Sense of Control), സമയം മറക്കുന്ന അനുഭവം (Transformation of Time), ആന്തരിക പ്രചോദനം (Intrinsic Motivation) എന്നീ ഫ്ലോയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ വിവിധ ഡിജിറ്റൽ ഗെയിമുകളിൽ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ പ്രകടമാകുന്നതായി ഈ പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

•    eFootball, EA SPORTS FC Mobile തുടങ്ങിയ സ്പോർട്സ് ഗെയിമുകൾ തന്ത്രപരമായ ചിന്ത, കൃത്യമായ നിയന്ത്രണം, ടീം ഏകോപനം എന്നിവയിലൂടെ ഫ്ലോ അനുഭവം സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, PUBG, Mini Militia പോലുള്ള മത്സരാത്മക ആക്ഷൻ ഗെയിമുകൾ അതിവേഗ തീരുമാനമെടുക്കൽ, സാഹചര്യവിശകലനം, കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം എന്നിവയിലൂടെ കളിക്കാരനെ പൂർണമായും പ്രവൃത്തിയിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു. അതുപോലെ Temple Run, Subway Surfers പോലുള്ള എൻഡ്‌ലസ് റണ്ണർ ഗെയിമുകൾ ലളിതമായ നിയന്ത്രണങ്ങളിലൂടെ ഉയർന്ന ഏകാഗ്രതയും തുടർച്ചയായ വെല്ലുവിളിയും സൃഷ്ടിച്ച് ഫ്ലോ അനുഭവം വളർത്തുന്നു. Grand Theft Auto (GTA) പോലുള്ള ഓപ്പൺ വേൾഡ് ഗെയിമുകൾ സ്വതന്ത്ര പര്യവേക്ഷണവും സങ്കീർണ്ണമായ ദൗത്യങ്ങളും വഴി ഫ്ലോയുടെ വ്യത്യസ്ത മാനങ്ങൾ തുറന്നുകാട്ടുന്ന

•  ഡിജിറ്റൽ ഗെയിമുകൾ വിനോദത്തിനുള്ള ഉപാധികൾ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ശ്രദ്ധ, ഏകാഗ്രത, പ്രശ്നപരിഹാരശേഷി, തീരുമാനമെടുക്കൽ, കൈ–കണ്ണ് ഏകോപനം, തന്ത്രപരമായ ചിന്ത, സാമൂഹിക സഹകരണം തുടങ്ങിയ മാനസികവും വൈജ്ഞാനികവുമായ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന അനുഭവപരിസരങ്ങളുമാണെന്നതാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് കളിക്കാരന്റെ കഴിവിനനുസരിച്ച് വെല്ലുവിളി ക്രമീകരിക്കപ്പെടുകയും തുടർച്ചയായ പ്രതികരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഫ്ലോ അനുഭവം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നു. ഈ അനുഭവം വ്യക്തിയുടെ ആത്മസംതൃപ്തിയും പ്രവർത്തനത്തിലെ മികവും വർധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

• ഫ്ലോ അനുഭവം ഗെയിമിംഗ് ലോകത്തിന്റെ ഒരു ഗുണപരമായ വശം വെളിപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതേ അനുഭവം അമിതസമയം ഗെയിമിൽ ചെലവഴിക്കുന്നതിനും ഗെയിമിംഗ് ആശ്രിതത്വത്തിനും (Gaming Addiction) കാരണമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന യാഥാർഥ്യവും അവഗണിക്കാനാവില്ല. അതിനാൽ ഫ്ലോ അനുഭവത്തിന്റെ ഗുണഫലങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനോടൊപ്പം ആരോഗ്യകരമായ സമയനിയന്ത്രണം, സ്വയംനിയന്ത്രണം, ഉത്തരവാദിത്തപരമായ ഡിജിറ്റൽ ഉപയോഗം എന്നിവയും അനിവാര്യമാണ്.

• ഡിജിറ്റൽ ഗെയിമുകളും ഫ്ലോ സിദ്ധാന്തവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ആധുനിക മനഃശാസ്ത്രം, മീഡിയ പഠനം, വിദ്യാഭ്യാസം, ഗെയിം ഡിസൈൻ, കോഗ്നിറ്റീവ് സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ വിപുലമായ ഗവേഷണസാധ്യതകൾ തുറന്നിടുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ കഴിവുകളെ പരമാവധി പ്രയോജനപ്പെടുത്തി പ്രവർത്തനത്തിൽ പൂർണമായി ലയിക്കുന്ന അനുഭവമാണ് ഫ്ലോ എന്ന് സിക്‌സെൻ്റ്മിഹാലി വിശദീകരിക്കുന്നത്. ഈ പഠനത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്ത വിവിധ ഡിജിറ്റൽ ഗെയിമുകൾ, വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലൂടെയാണെങ്കിലും, ആ ഫ്ലോ അനുഭവത്തെ ഉണർത്തുകയും മനുഷ്യന്റെ ശ്രദ്ധ, പങ്കാളിത്തം, പ്രകടനം, ആന്തരിക സംതൃപ്തി എന്നിവയെ ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായി വ്യക്തമാണ്. അതിനാൽ ഡിജിറ്റൽ ഗെയിമുകളെ വെറും വിനോദമാധ്യമങ്ങളായി മാത്രം കാണാതെ, മനുഷ്യന്റെ മാനസികാനുഭവങ്ങളെയും സർഗാത്മക പ്രവർത്തനങ്ങളെയും മനസ്സിലാക്കുന്നതിനുള്ള  ഗവേഷണവിഷയമായി പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

Reference

1.Csikszentmihalyi, Mihaly. Flow: The Psychology of Optimal Experience. Harper & Row, 1990.

2.Csikszentmihalyi, Mihaly. Finding Flow: The Psychology of Engagement with Everyday Life. Basic Books, 1997.

3.Csikszentmihalyi, Mihaly. Creativity: Flow and the Psychology of Discovery and Invention. HarperCollins, 1996.

4.Ryan, Richard M., Scott Rigby, and Andrew Przybylski. "The Motivational Pull of Video Games: A Self-Determination Theory Approach." Motivation and Emotion, vol. 30, no. 4, 2006, pp. 344–360.

5.  steer, Penelope, and Peta Wyeth. "GameFlow: A Model for Evaluating Player Enjoyment in Games." Computers in Entertainment, vol. 3, no. 3, 2005, pp. 1–24.

6.Sherry, John L., et al. "Video Game Uses and Gratifications as Predictors of Use and Game Preference." Playing Video Games: Motives, Responses, and Consequences, edited by Peter Vorderer and Jennings Bryant, Lawrence Erlbaum Associates, 2006, pp. 213–224.

7.cin, Isabela, Adam Lobel, and Rutger C. M. E. Engels. "The Benefits of Playing Video Games." American Psychologist, vol. 69, no. 1, 2014, pp. 66–78.

8.Przybylski, Andrew K., C. Scott Rigby, and Richard M. Ryan. "A Motivational Model of Video Game Engagement." Review of General Psychology, vol. 14, no. 2, 2010, pp. 154–166.

9 Jul, Jesper. Half-Real: Video Games between Real Rules and Fictional Worlds. MIT Press, 2005.

10.galen, Katie, and Eric Zimmerman. Rules of Play: Game Design Fundamentals. MIT Press, 2004.

---

ഡോ. ജെൻസി കെ .എ.

അസി.പ്രൊഫസർ, മലയാളം

സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് (ഓട്ടോണമസ് , ഇരിങ്ങാലക്കുട)

Email :jencyka@stjosephs.edu.in

.